# Çelik Yapılarda Bulon ve Kaynak Kontrolü > Bulon ve kaynak kontrolü; sınıf ve belge denetimi, sıkma yöntemi, kaynak prosedürü ve muayeneyle çelik birleşimlerin kalitesini kanıtlar. Adımları anlatıyoruz. Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/blog/celik-yapilarda-bulon-ve-kaynak-kontrolu/ Kategori: İnşaat İşleri › Çelik ve Prekast Montaj Yayın: 2026-11-03 Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır Çelik yapının güvenliği, bütün elemanlarının birbirine doğru bağlanmasına dayanır. Bu bağlantılar bulonla ve kaynakla yapılır; ikisi de gözle bakıldığında "tamam" görünüp içeride eksik olabilecek işlerdir. Gevşek bir bulon veya yetersiz nüfuziyetli bir kaynak, normal yük altında sorun çıkarmayabilir ama deprem veya aşırı yükte birleşimin göçmesine yol açabilir. Bulon ve kaynak kontrolü, bu birleşimlerin projede öngörüldüğü gibi yapıldığını belgelerle, ölçümle ve muayeneyle kanıtlayan kalite sürecidir. Çelik yapıların imalat ve montajına ilişkin uygulama gereklilikleri TS EN 1090-2'de yer alır; birleşim tasarımı için [çelik birleşim detayları](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/celik-birlesim-detaylari/) yazımıza bakabilirsiniz. ## Bulon ve kaynak kontrolü: bulon kontrolü **Sahaya gelmeden önce** - Bulon, somun ve rondelaların sınıfı (ör. 8.8, 10.9) ve üretici belgeleri projedeki istekle uyuşuyor mu? Bulon başlarındaki işaretler okunuyor mu? - Parti ve lot numaraları kayda alındı mı; karışık lotlar ayrı mı? - Bulonlar kuru ve temiz depolanıyor mu; paslı veya yağı alınmış bulon kullanılmıyor mu? **Montaj ve sıkma sırasında** - Delik çapları ve hizalama doğru mu? Delikler zorlanarak (pim veya makasla) düzeltilmiyor mu? - Bulon boyu ve rondela düzeni (gerekli yerlerde) projeye uygun mu? - Normal bulonlarda sıkılık, öngerilmeli bulonlarda ise şartnamedeki sıkma yöntemi (tork kontrolü, dönme açısı veya gösterge rondelalar) uygulanıyor mu? - Sıkma sırası, birleşimin ortasından dışarıya doğru ve birden fazla geçişle mi yapılıyor? - Tork anahtarları kalibrasyonlu mu? Kalibrasyon kayıtları güncel mi? - Öngerilmeli birleşimlerde temas yüzeyleri temiz ve boyasız mı (boya sistemi izin vermedikçe)? **Sıkma sonrası** - Sıkılan bulonlar boya veya işaretleyici ile işaretleniyor mu? - Şartnamede belirtilen oranda bulon tork veya sıkılık kontrolü yapılıyor ve kayıt ediliyor mu? - Gevşek veya eksik bulonlar giderildi mi; değiştirilen bulonun yeniden kullanılması gereken yerlerde şartname kuralı uygulandı mı? ## Kaynak kontrolü **Kaynak yapılmadan önce** - Kaynak prosedür şartnamesi (WPS) ve onayı (WPQR) var mı; yöntem, malzeme, kalınlık ve pozisyona uygun mu? - Kaynakçıların yeterlilik belgeleri geçerli ve yapılacak işe uygun mu? - Kaynak sarf malzemeleri (elektrot, tel, gaz) onaylı, kuru ve doğru depolanmış mı? - Birleşim hazırlığı (ağız açma, boşluk, hizalama) projeye uygun mu? Ön ısıtma gerekiyorsa uygulanıyor mu? **Kaynak sırasında** - Kaynak parametreleri ve çalışma ortamı (rüzgâr, nem, düşük sıcaklık) prosedüre uygun mu? Rüzgârda koruma yapılıyor mu? - Paso sayısı, paso arası temizlik ve sıcaklık kontrol ediliyor mu? - Tek taraflı veya kısıtlı kaynaklarda deformasyonu azaltacak kaynak sırası izleniyor mu? **Kaynak sonrası muayene** - **Gözle muayene (VT):** Tüm kaynaklarda yapılır; boyut, profil, çatlak, çapak ve yanma oluğu kontrol edilir. - **Yüzey muayeneleri:** Manyetik toz (MT) veya sıvı penetrant (PT) ile yüzeye açık çatlaklar aranır. - **Hacimsel muayeneler:** Ultrasonik (UT) veya radyografik (RT) ile iç kusurlar aranır; kapsam ve oran şartnamede belirlenir. - **Kabul kriterleri:** Kusurların kabul edilebilirlik düzeyi proje ve standartta (kaynak kalite seviyesi) belirtilir. - **Onarım:** Kusurlu kaynaklar prosedüre uygun onarılır ve yeniden muayene edilir. ## Kayıt ve izlenebilirlik Her birleşimin kim tarafından, hangi prosedürle, ne zaman yapıldığı ve hangi muayenelerden geçtiği izlenebilir olmalıdır. Bunun için kaynak haritası, kaynakçı kodu, bulon sıkma formu ve muayene raporları birleşim numarasına bağlı tutulur. Kayıtlar [test ve muayene planına](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-test-ve-muayene-plani/) işlenir; uygunsuzluklar [uygunsuzluk yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/uygunsuzluk-yonetimi-ncr/) kapsamında yazılı olarak kapatılır. Çelik yapıların imalat ve montaj süreçleri için [çelik yapı imalatı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/celik-yapi-imalati/) rehberimize bakabilirsiniz. ## Sık yapılan hatalar - Bulon sınıfı ve belgesini kontrol etmeden sahada kullanmak - Tork anahtarını kalibre ettirmeden kullanmak - Delikleri zorlayarak uydurmak - Kaynakçı yeterlilik belgesini ve kaynak prosedürünü kontrol etmeden işe başlamak - Rüzgârlı ve nemli ortamda koruma yapmadan kaynak yapmak - Yalnızca gözle bakıp muayene oranını şartnamedeki altına çekmek - Muayene sonuçlarını birleşimlere bağlamadan kaydetmek ## Sonuç Bulon ve kaynak kontrolü, çelik yapının görünmeyen güvenlik katmanıdır. Belgeli malzeme, kalibre ekipman, yeterli kaynakçı, doğru prosedür ve şartnameye uygun muayeneyle desteklenen kayıtlar, birleşimlerin tasarlandığı gibi çalışmasını sağlar. STDA İnşaat, çelik yapılı projelerde imalat ve montaj kalite kontrolünü yürütür; ayrıntılar için [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfasını ziyaret edebilirsiniz.