# Donatı Kontrolü ve Paspayı

> Donatı kontrolü; çap, adet, aralık, bindirme, etriye düzeni ve paspayının beton dökümünden önce projeye göre doğrulanmasıdır. Kontrol adımlarını anlatıyoruz.

Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/blog/donati-kontrolu-ve-paspayi/  
Kategori: İnşaat İşleri › Betonarme İşleri  
Yayın: 2026-10-29  
Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır

Betonarme bir elemanın taşıma gücü, betonun içindeki donatının doğru çapta, doğru adette ve doğru yerde olmasına
bağlıdır. Beton döküldükten sonra donatıyı görmek ve düzeltmek neredeyse imkânsızdır; bu nedenle donatı kontrolü,
beton dökümünden önceki en önemli bekleme noktasıdır. Paspayı ise donatıyı korozyona ve yangına karşı koruyan beton
örtüsüdür; yetersiz paspayı yıllar içinde donatının paslanmasına ve betonun kabarmasına yol açar.

## Donatı kontrolü neden önemli?

- Eksik veya yanlış çaplı donatı, elemanın taşıma kapasitesini doğrudan düşürür.
- Yetersiz bindirme ve ankraj boyu, donatının görevini yapmasını engeller.
- Deprem bölgelerinde etriye sıklaştırması ve kanca detayları, kolon ve kirişlerin sünek davranışı için kritiktir.
- Paspayı eksikliği, korozyonla binanın ömrünü kısaltır.

Betonarme elemanların tasarım ve detay kuralları TS 500 ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nde (TBDY 2018) yer alır;
sahada esas alınan belge, bu kurallara göre hazırlanmış onaylı statik projedir.

## Donatı kontrolü kontrol listesi

**Genel**

- Onaylı ve güncel statik proje ile donatı açılımları sahada mı?
- Donatı çeliğinin sınıfı ve belgeleri uygun mu; numuneler alındı mı?
- Donatı temiz mi; gevşek pas, yağ, çamur ve beton artığı yok mu?

**Kolon ve perdeler**

- Boyuna donatı adet ve çapı projeye uygun mu?
- Etriye çapı, aralığı ve sarılma bölgelerindeki sıklaştırma doğru mu?
- Etriye kancaları projedeki açı ve uzunlukta kıvrılmış mı?
- Bindirme yerleri ve boyları projeye uygun mu; bindirmeler aynı kesitte toplanmamış mı?

**Kirişler**

- Alt ve üst donatılar, ilave (pilye ve montaj) donatıları yerinde mi?
- Mesnet bölgelerindeki etriye sıklaştırması uygulanmış mı?
- Kiriş-kolon birleşimlerinde donatı yerleşimi ve ankrajlar doğru mu?

**Döşemeler**

- Ana ve dağıtma donatıları, mesnet ek donatıları ve boşluk çevresi donatıları yerinde mi?
- Üst donatıyı taşıyan sehpalar yeterli sayıda mı; donatı ezilmiyor mu?

**Paspayı**

- Paspayı değerleri projede ve standartta çevre koşuluna göre verilen değerleri sağlıyor mu?
- Paspayı takozları uygun malzemeden, yeterli sıklıkta ve elemanın her yüzünde mi?
- Kalıba temas eden veya kalıptan taşan donatı var mı?

## Kontrol nasıl yapılır?

1. Kontrol, beton döküm talebinden önce kat veya bölüm bazında planlanır.
2. Şantiye mühendisi ve kontrol mühendisi proje ile karşılaştırarak elemanları tek tek kontrol eder.
3. Eksikler fotoğraflanır ve listelenir; düzeltilir ve yeniden kontrol edilir.
4. Uygunluk, donatı kontrol tutanağıyla kayda alınır; yapı denetim kuruluşunun onayı alınır.
5. Beton dökümü yalnızca onaydan sonra başlar; bkz.
   [beton dökümü öncesi kontrol listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/beton-dokumu-oncesi-kontrol-listesi/).

Betonarme imalatının genel esasları ve metrajı için [betonarme karkas imalatı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/betonarme-karkas-imalati/)
rehberimize bakabilirsiniz.

## Sık yapılan hatalar

- Etriye kancalarını 90 derece kıvırıp deprem kancası kuralına uymamak
- Kolon-kiriş birleşim bölgesine etriye koymamak
- Paspayı takozu yerine tuğla parçası veya taş kullanmak
- Bindirmeleri aynı kesitte yapmak
- Döşeme üst donatısını ezilmiş bırakmak
- Kontrolü beton pompası gelmişken aceleyle yapmak
- Tespit edilen eksikleri kayda almamak; bkz. [uygunsuzluk yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/uygunsuzluk-yonetimi-ncr/)

## Sonuç

Donatı kontrolü, binanın görünmeyen ama en önemli kısmının güvencesidir. Proje ile birebir karşılaştırma, doğru
paspayı ve kayıt altına alınmış onay, betonarme yapının hem deprem güvenliğini hem de uzun ömrünü sağlar. STDA
İnşaat, projelerde betonarme imalatlarının kalite kontrolünü ve saha denetimini yürütür; ayrıntılar için
[hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfasını ziyaret edebilirsiniz.