# Erişilebilir Bina Tasarımı > Erişilebilir bina tasarımı; giriş, rampa, koridor, asansör, tuvalet ve işaretlemede herkesin bağımsız kullanımını hedefler. Kontrol listesiyle anlatıyoruz. Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/blog/erisilebilir-bina-tasarimi/ Kategori: Mimari Tasarım ve Planlama › Sürdürülebilir ve Erişilebilir Tasarım Yayın: 2026-10-30 Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır Bir binanın herkes tarafından kullanılabilir olması, yalnızca tekerlekli sandalye kullananlar için değil; yaşlılar, bebek arabasıyla gelenler, geçici olarak yaralananlar, görme ve işitme engelliler ve ağır yük taşıyanlar için de önemlidir. Erişilebilir bina tasarımı, binaya girişten kullanımın tüm aşamalarına kadar kimsenin başkasına bağımlı kalmadan hareket edebilmesini hedefler. Erişilebilirlik sonradan eklenmesi zor ve pahalı olan bir özelliktir; bu nedenle tasarımın en başında ele alınmalıdır. ## Erişilebilirlik mevzuatı ve standartlar Türkiye'de erişilebilirliğe ilişkin esaslar Engelliler Hakkında Kanun (5378 sayılı Kanun), imar mevzuatı ve erişilebilirlik standartlarında düzenlenir. Binalarda erişilebilirlik gereksinimleri için TS 9111 standardı esas alınır. Ölçü ve eğim gibi sayısal değerlerin her projede güncel mevzuat ve standarttan doğrulanması gerekir; bu yazıda yalnızca ilkeler özetlenmiştir. ## Erişilebilir bina tasarımının temel ilkeleri - **Kesintisiz erişim zinciri:** Sokaktan veya otoparktan binaya, bina içinde kullanım alanlarına ve acil çıkışlara kadar bir kesinti olmamalıdır. - **Eşit kullanım:** Herkes için ayrı giriş yerine aynı girişin kullanılabilir olması tercih edilir. - **Anlaşılır yönlendirme:** Görsel, işitsel ve dokunsal işaretler birlikte kullanılır. - **Güvenlik:** Kaçış yolları ve tahliye çözümleri engelli kullanıcıları da kapsar; bkz. [şantiyede acil durum planı](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/santiyede-acil-durum-plani/) yazımızdaki tahliye ilkeleri. ## Erişilebilirlik kontrol listesi **Dış mekân ve giriş** - Otoparkta engelli araç yerleri girişe yakın, yeterli genişlikte ve işaretli mi? - Yürüyüş yolları düzgün, kaymaz ve yeterli genişlikte mi; yükseklik farkları rampa veya asansörle çözülmüş mü? - Ana giriş basamaksız mı; kapı geçiş genişliği ve eşik yüksekliği uygun mu? - Girişte kapı açma kuvveti ve otomatik kapı seçenekleri değerlendirildi mi? **Rampalar ve merdivenler** - Rampa eğimi, genişliği ve dinlenme sahanlıkları standartta belirtilen sınırlar içinde mi? - İki yanda korkuluk ve küpeşte, uygun yükseklikte ve sürekli mi? - Merdivenlerde basamak yükseklik ve genişliği standarda uygun mu; ilk ve son basamaklar uyarı izleriyle belirtilmiş mi? **Koridorlar ve kapılar** - Koridor genişliği tekerlekli sandalyenin dönüşüne ve karşılaşmaya uygun mu? - Kapı genişlikleri ve kapıların yanındaki boş alan yeterli mi? - Zeminde yüzey değişimleri ve eşikler tekerleği engellemeyecek şekilde mi? **Asansör ve düşey ulaşım** - Asansör kabin ölçüleri, kapı genişliği ve kumanda yükseklikleri uygun mu? - Sesli ve görsel kat bildirimi ile Braille (kabartma) yazı var mı? Asansör sistemleri için [asansör ve yürüyen merdiven montajı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/asansor-ve-yuruyen-merdiven/) rehberimize bakabilirsiniz. **Tuvalet ve ıslak hacimler** - Engelli tuvaletinde manevra alanı, kapı, bağlantı ve tutunma barları standarda uygun mu? - Acil çağrı düğmesi erişilebilir yükseklikte ve işaretli mi? **İşaretleme ve algı** - Yönlendirme levhaları yeterli kontrast ve büyüklükte, uygun yükseklikte mi? - Görme engelliler için kılavuz yüzeyler ve uyarı yüzeyleri, kesintisiz ve doğru yerlerde mi? - Alarm sistemi görsel ve işitsel uyarı birlikte veriyor mu? ## Tasarım ve uygulama sürecinde ne zaman düşünülmeli? 1. **Fizibilite ve imar:** Arazi eğimi ve giriş kotları belirlenirken erişilebilir giriş düşünülür; bkz. [imar durumu nasıl okunur?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/imar-durumu-nasil-okunur/) 2. **Avan proje:** Giriş, rampa, asansör ve tuvalet yerleşimi bu aşamada kesinleştirilir; bkz. [avan proje ve uygulama projesi farkı](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/avan-proje-ve-uygulama-projesi/) 3. **Uygulama projesi:** Detay ölçüleri, malzeme kaymazlığı ve kontrast kararları işlenir. 4. **Yapım:** Eğim, genişlik ve yükseklikler sahada ölçülerek kontrol edilir; küçük sapmalar kullanılabilirliği bozabilir. 5. **Teslim:** Erişilebilirlik kontrolleri teslim listesine eklenir; bkz. [geçici kabul ve eksik listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/gecici-kabul-ve-eksik-listesi/). ## Sık yapılan hatalar - Erişilebilirliği ruhsat aşamasında ek olarak düşünmek - Rampa eğimlerini arazi koşullarına göre sahada değiştirmek - Engelli tuvaletini depo olarak kullanmak veya manevra alanını daraltmak - Kılavuz yüzeyleri engel veya kapı önünde bitirmek - Asansörün yangın ve elektrik kesintisinde kullanılabilirliğini düşünmemek - İşaretlemede yalnızca görsel bilgi kullanmak ## Sonuç Erişilebilir bina tasarımı, doğru planlandığında maliyet artışı yaratmadan binanın tüm kullanıcılar için daha konforlu ve güvenli olmasını sağlar. Tasarımın başında alınan kararlar, yapım sırasında yapılan ölçü kontrolleri ve teslimde yapılan erişilebilirlik denetimi birlikte bu sonucu verir. STDA İnşaat, projelerde tasarım yönetimi ve teslim kontrollerinde erişilebilirlik gereksinimlerini de takip eder; ayrıntılar için [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfasını ziyaret edebilirsiniz.