# Altyapı ve Yol İnşaatı

> Altyapı ve yol rehberi; toprak işleri, drenaj ve boru hatları, yol üstyapı katmanları, dere ıslahı, kontrol noktaları, metraj ve fiyat aralıkları.

Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/altyapi-ve-yol-insaati/  
İmalat rehberi: Altyapı, Çevre ve Peyzaj İşleri  
Son güncelleme: 2026-10-19  
Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır

Altyapı ve yol inşaatı, bir bölgenin ulaşım ve hizmet ağının temelini oluşturur. Bu projeler geniş
bir coğrafyaya yayılır, çok sayıda kurum ve paydaşı ilgilendirir ve genellikle etaplar halinde
yürütülür. Mevcut hatlar, trafik ve kamu düzeni içinde çalışmak, altyapı işlerini bina
inşaatından farklı kılar. Bu rehberde başlıca altyapı ve yol imalatlarını özetliyoruz.

- **Ölçü birimleri:** Toprak işleri m³ · Boru hattı m · Kaplama ton / m²
- **Temel dayanaklar:** KGM Karayolu Teknik Şartnamesi · İller Bankası şartnameleri · TS EN 1610
- **Kritik kontrol:** Sıkıştırma, boru eğimi ve testleri, kaplama kalınlığı
- **Ana maliyet kalemleri:** Kazı ve nakliye, boru ve yapılar, üstyapı malzemeleri

## Tanım ve kapsam

Altyapı ve yol inşaatı; toprak işleri (kazı, dolgu, zemin iyileştirme), yağmur suyu ve atık su
hatları, içme suyu şebekeleri, menfez ve sanat yapıları, dere ıslahı, yol üstyapısı (alt temel,
temel, bitümlü veya beton kaplama), bordür, tretuvar, aydınlatma, trafik işaretlemesi ve peyzajı
kapsar. Elektrik, doğalgaz ve iletişim hatları genellikle ilgili kurumların koordinasyonuyla aynı
koridorda yer alır.

Bina projelerinde de site içi yollar, otoparklar ve altyapı bağlantıları bu imalat grubundadır;
[kazı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/kazi-ve-iksa/) ve dolgu işleriyle başlar, yapıların tamamlanmasına yakın
dönemde kaplama ve çevre düzenlemesiyle biter.

## Projelendirme esasları

- **Güzergâh ve kotlar:** Plan, boykesit ve enkesitler; yol eğimleri ve kurplar.
- **Zemin ve malzeme:** Zemin etüdü, taşıma kapasitesi ve dolgu malzemesi uygunluğu; kazıdan çıkan
  malzemenin dolguda kullanılabilirliği.
- **Trafik ve üstyapı:** Beklenen trafik yükü, üstyapı katman kalınlıklarını belirler.
- **Hidroloji ve drenaj:** Yağış verileri, havza alanları ve taşkın debileriyle drenaj hatları,
  menfezler ve dere kesitleri boyutlandırılır.
- **Mevcut hatlar:** Mevcut altyapı hatlarının tespiti ve deplase planı; kurumlardan alınan
  görüş ve izinler.
- **Etaplama ve trafik yönetimi:** Trafiğin sürdürülmesi için geçici yollar, işaretleme ve
  çalışma etapları.

## Proje detayları

![Yol üstyapısı ve yol altındaki altyapı borusu – şematik enkesit](https://www.stdainsaat.com.tr/images/imalat-cizim/altyapi-ve-yol-insaati.jpg)

- **Yol enkesiti:** Kaplama, temel ve alt temel katmanları; şev ve hendek detayları.
- **Boru yatakları:** Hendek genişliği, yatak ve dolgu malzemesi, sıkıştırma katmanları.
- **Bacalar ve rögarlar:** Baca tipleri, bağlantılar ve kapak sınıfları.
- **Menfez ve sanat yapıları:** Kutu ve boru menfezler, giriş-çıkış yapıları, istinat duvarları.
- **Dere ıslahı kesitleri:** Kanal tipi, şev koruması ve taban detayları.
- **Bordür ve tretuvar:** Bordür temeli, tretuvar katmanları ve engelli rampaları.

## Sistemler

- **Esnek üstyapı (asfalt):** Alt temel, plent-miks temel, bitümlü sıcak karışım temel ve binder,
  aşınma tabakası.
- **Rijit üstyapı (beton yol):** Beton plak, derzler ve dübeller; ağır trafik ve liman sahalarında.
- **Parke ve kilitli taş kaplama:** Site içi yollar, otoparklar ve yaya alanları.
- **Yüzeysel kaplama:** Düşük trafikli yollarda ekonomik çözüm.
- **Drenaj sistemleri:** Yağmur suyu kolektörleri, ızgaralar, hendekler ve menfezler.
- **Dere ıslahı:** Betonarme kanal, taş tahkimat, gabion ve doğal (yeşil) ıslah yöntemleri.

## Malzeme çeşitleri ve sınıfları

- **Agregalar:** Alt temel ve plent-miks temel için gradasyonu ve sertliği şartnamede tanımlı
  kırma taş malzeme.
- **Bitümlü karışımlar:** Bitüm sınıfı ve karışım tipi; ağır trafikte polimer modifiye bitüm.
  Karışımlar TS EN 13108 serisine göre tanımlanır.
- **Borular:** Atık ve yağmur suyunda koruge PE, CTP, beton ve betonarme borular; içme suyunda
  PE ve sünek döküm borular. Boru sınıfı (rijitlik, basınç) projede belirlenir.
- **Beton elemanlar:** Bordür, parke taşı, baca elemanları; dayanım ve donma-çözülme dayanımı.
- **Geosentetikler:** Ayırma ve güçlendirme amaçlı geotekstil ve geogridler.

## Karşılaştırma tabloları

| Üstyapı | İlk maliyet | Bakım | Ömür | Not |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Esnek (asfalt) | Orta | Düzenli | Orta | Yaygın, hızlı uygulama |
| Rijit (beton) | Yüksek | Düşük | Uzun | Ağır trafik, derz bakımı |
| Kilitli parke | Orta | Kolay onarım | Orta | Site içi ve yaya alanları |

| Boru türü | Ağırlık | Döşeme kolaylığı | Korozyon | Tipik kullanım |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Koruge PE | Hafif | Kolay | Dayanıklı | Atık ve yağmur suyu |
| CTP | Hafif-orta | Orta | Dayanıklı | Büyük çaplı hatlar, basınçlı hatlar |
| Betonarme | Ağır | Zor | Ortama bağlı | Büyük çaplı yağmur suyu |
| Sünek döküm | Ağır | Orta | Kaplamaya bağlı | İçme suyu |

## Uygulama adımları

1. **Tespit:** Mevcut hatlar ve deplase planı
2. **Toprak işleri:** Kazı, dolgu, sıkıştırma
3. **Altyapı hatları:** Hendek, boru, baca, test
4. **Sanat yapıları:** Menfez, istinat, kanal
5. **Alt temel ve temel:** Serme, sulama, sıkıştırma
6. **Bordür:** Bordür ve tretuvar
7. **Kaplama:** Bitümlü katmanlar veya beton
8. **Son işler:** Işıklandırma, işaretleme, peyzaj

1. Mevcut altyapı hatları tespit edilir ve deplase planı ilgili kurumlarla yapılır.
2. Toprak işleri ve dere ıslahı yürütülür; dolgu tabakalar halinde sıkıştırılır.
3. Yol altından geçecek tüm altyapı hatları döşenir ve test edilir.
4. Alt temel ve temel katmanları serilir ve sıkıştırılır.
5. Bordür ve tretuvar imalatı yapılır.
6. Bitümlü katmanlar sırasıyla serilir ve sıkıştırılır.
7. Aydınlatma, trafik işaretlemesi ve peyzaj tamamlanır.

## Kontrol noktaları ve test planı

| Aşama | Kontrol | Kayıt |
| --- | --- | --- |
| Dolgu | Tabaka kalınlığı ve sıkıştırma (yerinde yoğunluk) deneyleri | Deney raporu |
| Boru hatları | Eğim, kot, sızdırmazlık ve basınç testleri; gerekiyorsa kamera ile kontrol | Test tutanağı |
| Alt temel ve temel | Gradasyon, sıkıştırma ve kot kontrolü | Deney raporu |
| Bitümlü karışım | Serme sıcaklığı, karışım özellikleri | Kontrol formu |
| Kaplama | Kalınlık ve yoğunluk (karot), yüzey düzgünlüğü | Karot raporu |
| Sanat yapıları | Betonarme kontrolleri | Döküm tutanağı |

## Metraj ve ölçüm kuralları

- **Toprak işleri:** Enkesit yöntemiyle hacim (m³); kazı sınıfları ve nakliye mesafesi ayrı unsurlardır.
- **Boru hatları:** Çap ve tipe göre metre; bacalar ve özel yapılar adet olarak.
- **Alt temel ve plent-miks temel:** m³ veya ton olarak.
- **Bitümlü kaplamalar:** Ton veya belirli kalınlık için m² olarak.
- **Bordür ve tretuvar:** Bordür metre, tretuvar m² olarak.

Ayrıntılar için [metraj nasıl yapılır](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/metraj-nasil-yapilir/) yazımıza bakabilirsiniz.

## Birim fiyat analizi ve fiyat mertebeleri

### Birim fiyat aralıkları (USD, KDV hariç)

Toprak işleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yol üstyapısı için
Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) birim fiyatlarının Eylül 2026 değerleri kullanılmıştır.
Değerler, Bakanlık Eylül 2026 listesinin yayımından (3 Eylül 2026) bir ay önceki TCMB döviz satış
kuruyla (3 Ağustos 2026: 1 USD = 47,5352 TL) dolara çevrilmiş ve %20–%50 eklenmiştir. Kurum birim
fiyatlarına KDV ile yüklenici genel gideri ve kârı dahil değildir.

| Poz | Kalem | Birim fiyat (Eylül 2026) | USD karşılığı | Piyasa aralığı (+%20–50) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 15.120.1101 | Makine ile her derinlikte toprak kazısı | 99,78 TL/m³ | ≈ 2,1 USD/m³ | 2,5–3,1 USD/m³ + KDV |
| KGM/6100/3 | Plent-miks temel (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) | 886,66 TL/ton | ≈ 18,7 USD/ton | 22–28 USD/ton + KDV |
| KGM/6220-A | Bitümlü sıcak temel (ocak taşı ile, astarsız temel üzerine, Tip-A) | 1.576,58 TL/ton | ≈ 33 USD/ton | 40–50 USD/ton + KDV |
| KGM/6410 | Asfalt betonu aşınma tabakası (ocak taşı ile, Tip-1) | 1.691,79 TL/ton | ≈ 36 USD/ton | 43–53 USD/ton + KDV |

KGM pozlarında bitüm bedelinin ve nakliyenin ayrı ödenip ödenmediği poz tarifine göre değişir;
keşifte tarifler birlikte okunmalıdır.

> Fiyatlar bilgi amaçlı, yaklaşık aralıklardır ve piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, ocak, plent ve döküm sahası mesafeleri, iş miktarı, trafik altında çalışma koşulları ile bitüm, akaryakıt, çimento ve çelik gibi emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve taşeron teklifleri esas alınmalıdır.

### İşçilik ve makine verimlilikleri

| İmalat | Tipik verimlilik | Not |
| --- | --- | --- |
| Bitümlü sıcak karışım serme ve sıkıştırma | 400–900 ton/ekip-gün | Finişer, silindir ve plent kapasitesine bağlı |
| Plent-miks temel serme ve sıkıştırma | 800–1.500 ton/ekip-gün | Kamyon döngüsüne bağlı |
| Atık su borusu döşeme (Ø300–Ø600, hendek dahil) | 30–80 m/ekip-gün | Derinlik, zemin ve mevcut hatlara bağlı |
| Beton bordür döşeme | 0,15–0,30 adam-saat/m | Temel betonu dahil |

> İşçilik ve makine verimliliği; imalat şartlarına (hendek derinliği, zemin türü, kurp ve kavşak yoğunluğu), çalışma ortamına (trafik altında çalışma, mevcut hatlar, hava koşulları, çalışma saati kısıtları), malzemenin ve plent tedarikinin sürekliliğine, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır.

## Yaygın marka listesi

Aşağıdaki liste, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ürün ve markaları bilgilendirme amacıyla,
alfabetik ve tavsiye niteliği taşımadan verir. Projede kullanılacak ürünler
[onaylı marka listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-malzemeleri-onayli-marka-listesi/) ile belirlenir.

- **Bitüm:** Tüpraş
- **Altyapı boruları:** Fırat, Kuzeyboru, Pipelife, Superlit
- **Yol yapım makineleri:** Ammann, BOMAG, Dynapac, Hamm, Vögele, Wirtgen
- **İş makineleri:** Caterpillar, Hitachi, Hyundai, Komatsu, Volvo

## Teknik şartname

- Uyulacak teknik şartnameler (KGM, İller Bankası) ve kurum gereksinimleri
- Malzeme özellikleri: agrega gradasyonu, bitüm sınıfı, boru sınıfı
- Katman kalınlıkları, sıkıştırma kriterleri ve toleranslar
- Boru döşeme, yatak malzemesi ve test esasları
- Trafik yönetimi ve geçici işaretleme
- Kurumlarla koordinasyon ve mevcut hat sorumlulukları
- Metraj ve ödeme esasları

## Sık yapılan hatalar

- Altyapı hatları tamamlanmadan kaplamaya geçmek
- Dolguyu kalın tabakalarla serip yetersiz sıkıştırmak
- Boru hatlarını test etmeden kapatmak
- Mevcut hatları tespit etmeden kazıya başlamak
- Soğuk ve yağışlı havada bitümlü karışım sermek
- Kurumlar arası koordinasyonu ihmal etmek (aynı yolun tekrar tekrar kazılması)

## Sık sorulan sorular

### Yol yapımında doğru imalat sırası nedir?

Önce mevcut hatların tespiti ve deplasesi, ardından toprak işleri, yol altından geçecek tüm
altyapı hatları ve testleri, alt temel ve temel, bordür ve en son kaplama yapılır.

### Asfalt mı, beton yol mu?

Trafik yükü, ömür beklentisi, bakım imkânı ve ilk yatırım bütçesi belirler. Ağır trafikli ve uzun
ömür beklenen yerlerde beton yol, genel kullanımda asfalt yaygındır.

### Altyapı hatları nasıl test edilir?

Atık su ve yağmur suyu hatlarında sızdırmazlık testleri ve gerektiğinde kamera ile kontrol, basınçlı
içme suyu hatlarında basınç testleri yapılır. Test yöntemleri şartnamede ve ilgili standartlarda
tanımlanır.

### Toprak işleri nasıl ölçülür?

Kazı öncesi ve sonrası alınan enkesitlerle hacim olarak hesaplanır; kazı sınıfı ve nakliye
mesafesi ayrı ayrı değerlendirilir.

## İlgili yazılar ve hizmetler

- [Büyük projelerde paydaş yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/buyuk-projelerde-paydas-yonetimi/)
- [İş keşfi nasıl hazırlanır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/is-kesfi-nasil-hazirlanir/)
- [İhale paketi nasıl oluşturulur?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/ihale-paketi-nasil-olusturulur/)
- [İnşaat nakit akışı planlaması](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-nakit-akisi-planlamasi/)

STDA İnşaat, Taşkent'teki kentsel ölçekli dere ıslahı ve altyapı projelerinde edindiği deneyimle
altyapı yatırımlarında bütçe, planlama ve hakediş yönetimi hizmeti verir. Ayrıntılar için
[proje yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/proje-yonetimi/) ve [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfalarına göz atabilirsiniz.