# Duvar Örgüsü: Tuğla, Bims ve Gazbeton

> Duvar örgüsü rehberi; tuğla, bims ve gazbeton duvarlar, malzeme sınıfları, deprem ve yalıtım detayları, kontrol noktaları, metraj ve fiyat aralıkları.

Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/duvar-orgusu/  
İmalat rehberi: İnşaat İşleri  
Son güncelleme: 2026-10-21  
Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır

Duvar örgüsü, betonarme veya çelik taşıyıcı sistem tamamlandıktan sonra mekânları ayıran ve
yapının dış kabuğunu oluşturan dolgu duvarların yapımıdır. Taşıyıcı olmasalar da duvarlar; ısı ve
ses yalıtımını, yangın güvenliğini, tesisat güzergâhlarını ve deprem sırasındaki davranışı doğrudan
etkiler. Bu rehberde tuğla, bims ve gazbeton duvarları projelendirmeden hakedişe kadar özetliyoruz.

- **Ölçü birimleri:** Duvar m² (kalınlığa göre) · Hatıl ve lento m / m³
- **Temel standartlar:** TS EN 771 · TS EN 998-2 · TBDY 2018 · TS 825
- **Kritik kontrol:** Şakül ve düzlem, derz dolgusu, çerçeve birleşimleri
- **Ana maliyet kalemleri:** Duvar malzemesi, harç veya tutkal, işçilik, iskele

## Tanım ve kapsam

Duvar örgüsü imalatı; dış duvarlar, iç bölme duvarlar, şaft ve asansör kuyusu çevre duvarları,
bahçe ve parapet duvarlarının örülmesini kapsar. Hatıl, lento, kenar kolonu (gergi) gibi duvarı
taşıyıcı sisteme bağlayan ve stabilitesini sağlayan elemanlar da bu imalatın parçasıdır. Hafif
bölmeler için kuru yapı sistemleri (alçı levha) ayrı bir imalat grubudur.

Duvar örgüsü [betonarme karkas](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/betonarme-karkas-imalati/) imalatının ardından başlar;
tesisat kanalları, kasalar ve [ince işler](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/ince-isler/) duvarların ilerlemesine göre
planlanır. Dış duvarlarda [ısı yalıtımı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/cati-ve-isi-yalitimi/) ve doğramalarla
arayüz vardır.

## Projelendirme esasları

- **Deprem davranışı:** Dolgu duvarlar deprem sırasında çerçeveyle etkileşir ve düzlem dışına
  devrilebilir. TBDY 2018'in dolgu duvarlara ilişkin hükümleri ve statik proje notları esas
  alınarak hatıl, gergi ve bağlantı detayları belirlenir.
- **Isı yalıtımı:** Dış duvarların ısıl geçirgenliği TS 825'e göre hesaplanır; duvar malzemesi
  ve yalıtım kalınlığı birlikte seçilir.
- **Ses yalıtımı:** Daire araları, otel odaları ve teknik hacim duvarlarında ağırlık ve sistem
  seçimi akustik gereksinime göre yapılır.
- **Yangın:** Yangın kompartımanı duvarları ve kaçış yolları için gerekli yangın dayanım süresi
  sağlanmalıdır.
- **Yük ve ağırlık:** Duvar ağırlıkları statik hesaba girer; hafif malzeme, taşıyıcı sistemi
  ve deprem kütlesini azaltır.
- **Tesisat:** Elektrik ve sıhhi tesisat kanallarının duvarda açılabileceği kalınlık ve yerler
  baştan düşünülür.

## Proje detayları

- **Hatıllar:** Belirli yükseklik ve uzunluklarda duvarı bölen yatay betonarme bantlar.
- **Lentolar:** Kapı ve pencere boşluklarının üzerinde yükü iki yana aktaran elemanlar; her iki
  tarafta yeterli oturma boyu.
- **Kenar kolonları (gergiler):** Uzun duvarlarda ve serbest uçlarda düşey stabilite elemanları.
- **Kiriş altı birleşimi:** Duvar üstü ile kiriş/döşeme arasında esnek dolgu veya özel bağlantı;
  döşeme sehiminin duvara yük aktarmaması için.
- **Kolon birleşimleri:** Duvar ile kolon arasında filiz veya bağlantı elemanları ve çatlak
  önleyici file.
- **Doğrama boşlukları:** Ölçü toleransı, denizlik eğimi ve su yalıtım bantlarına uygun boşluk.

## Sistemler

- **Yatay delikli tuğla duvar:** Harçla örülen, yaygın ve ekonomik çözüm; iç ve dış duvarlarda.
- **Düşey delikli (taşıyıcı nitelikli) tuğla:** Daha yüksek dayanım ve ısıl performans; yoğunluk
  sınıflarına göre seçilir.
- **Gazbeton duvar:** Hafif, ısı yalıtımı iyi bloklar; ince derzli tutkalla örülür, düzgün yüzey
  sağlar.
- **Bims (pomza) blok:** Hafif agregalı beton bloklar; bazı bölgelerde yaygın ve ekonomik.
- **Beton briket:** Bahçe, otopark ve depo duvarlarında; ağır ve dayanıklı.
- **Bölme duvar levhaları:** Gazbeton veya alçı esaslı büyük ebatlı paneller; hızlı montaj.

## Malzeme çeşitleri ve sınıfları

- **Kil tuğlalar:** TS EN 771-1; delik oranı, yoğunluk ve basınç dayanımıyla tanımlanır.
- **Agregalı beton bloklar (bims, briket):** TS EN 771-3.
- **Gazbeton bloklar:** TS EN 771-4; basınç dayanımı (ör. 2,0–2,5–3,5 N/mm²) ve kuru birim hacim
  ağırlığı (ör. 350–400–500 kg/m³) ile sınıflanır. Yoğunluk arttıkça dayanım artar, ısı yalıtımı azalır.
- **Kâgir harçları:** TS EN 998-2; çimento esaslı harçlar veya gazbeton için ince derz tutkalı.
- **Yardımcı malzemeler:** Çatlak önleyici file, bağlantı ankrajları, esnek dolgu ve köpükler.

## Karşılaştırma tabloları

| Malzeme | Ağırlık | Isı yalıtımı | Ses yalıtımı | Örgü hızı | Yüzey düzgünlüğü |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Yatay delikli tuğla | Orta | Orta | Orta | Orta | Orta |
| Düşey delikli tuğla | Orta-yüksek | İyi | İyi | Orta | Orta |
| Gazbeton | Düşük | Çok iyi | Orta | Yüksek | Çok iyi |
| Bims blok | Düşük-orta | İyi | Orta | Yüksek | Orta |
| Beton briket | Yüksek | Düşük | İyi | Orta | Düşük |

| Kriter | Harçlı örgü | İnce derzli tutkal ile örgü |
| --- | --- | --- |
| Derz kalınlığı | Kalın | İnce (birkaç mm) |
| Isı köprüsü | Derzlerde daha fazla | Daha az |
| Sıva kalınlığı | Daha kalın | Daha ince |
| İşçilik becerisi | Geleneksel | Ölçü hassasiyeti gerekir |

## Uygulama adımları

1. **Aplikasyon:** Duvar akslarının döşemeye işlenmesi
2. **İlk sıra:** Terazili ve şakülünde ilk sıra
3. **Örgü:** Şaşırtmalı derz, tam dolu harç/tutkal
4. **Bağlantılar:** Kolon filizleri ve ankrajlar
5. **Hatıl ve lento:** Kalıp, donatı, beton
6. **Kiriş altı:** Esnek dolgu ile kapatma
7. **Kontrol:** Şakül, düzlem, boşluk ölçüleri
8. **Hazırlık:** Tesisat kanalları ve file

1. Duvar aksları mimari projeye göre döşemeye işlenir; kapı ve pencere boşlukları işaretlenir.
2. İlk sıra, tesviyesi ve şakülü kontrol edilerek örülür; zeminde nem kesici gerekiyorsa uygulanır.
3. Duvar şaşırtmalı derzlerle, harç veya tutkal tam dolu olacak şekilde örülür.
4. Kolon ve perde birleşimlerinde bağlantı elemanları yerleştirilir.
5. Hatıl, lento ve gergiler projedeki yerlerinde yapılır.
6. Duvar üstü, döşeme sehimine izin verecek şekilde esnek malzemeyle kapatılır.
7. Tesisat kanalları duvar kuruduktan sonra makineyle açılır; farklı malzeme birleşimlerine file konur.

## Kontrol noktaları ve test planı

| Aşama | Kontrol | Kayıt |
| --- | --- | --- |
| Malzeme girişi | Ürün belgeleri, sınıf, ebat, kırık oranı | Malzeme kabul tutanağı |
| Aplikasyon | Aks, boşluk ölçüleri ve kotlar | Kontrol formu |
| Örgü | Şakül, düzlem, derz dolgusu ve şaşırtma | Kontrol formu |
| Bağlantılar | Hatıl, lento, gergi ve ankrajlar | Fotoğraflı kayıt |
| Kiriş altı | Esnek dolgu uygulaması | Kontrol formu |

Kontrollerin kapsamı [test ve muayene planı](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-test-ve-muayene-plani/) içinde
tanımlanmalıdır.

## Metraj ve ölçüm kuralları

- **Duvar:** Kalınlık ve malzeme türüne göre m² olarak; boşlukların düşülme esası (belirli bir
  alanın altındaki boşlukların düşülmemesi gibi) sözleşmede tanımlanır.
- **Hatıl ve lento:** Betonarme kurallarına göre (beton m³, donatı ton, kalıp m²) veya metre olarak.
- **Kiriş altı dolgusu ve file:** Metre veya m² olarak ayrı kalem olabilir.
- **İskele:** Birim fiyata dahil veya ayrı olarak belirtilmelidir.

Ayrıntılar için [metraj nasıl yapılır](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/metraj-nasil-yapilir/) yazımıza bakabilirsiniz.

## Birim fiyat analizi ve fiyat mertebeleri

### Birim fiyat aralıkları (USD, KDV hariç)

Aralıklar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Eylül 2026 inşaat birim fiyat
listesindeki (yayım: 3 Eylül 2026) değerlerin, yayım tarihinden bir ay önceki TCMB döviz satış
kuruyla (3 Ağustos 2026: 1 USD = 47,5352 TL) dolara çevrilmesi ve %20–%50 eklenmesiyle
hesaplanmıştır. Bakanlık birim fiyatlarına KDV ile yüklenici genel gideri ve kârı dahil değildir.

| Poz | Kalem | Bakanlık (Eylül 2026) | USD karşılığı | Piyasa aralığı (+%20–50) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 15.220.1012 | 100 mm yatay delikli tuğla (200×100×200 mm) ile duvar | 862,39 TL/m² | ≈ 18 USD/m² | 22–27 USD/m² + KDV |
| 15.220.1014 | 135 mm yatay delikli tuğla (190×135×190 mm) ile duvar | 923,65 TL/m² | ≈ 19 USD/m² | 23–29 USD/m² + KDV |
| 15.225.1007 | 15 cm gazbeton blok (2,50 N/mm², 400 kg/m³), tutkal ile | 1.059,30 TL/m² | ≈ 22 USD/m² | 27–33 USD/m² + KDV |
| 15.225.1010 | 20 cm gazbeton blok (2,50 N/mm², 400 kg/m³), tutkal ile | 1.289,96 TL/m² | ≈ 27 USD/m² | 33–41 USD/m² + KDV |

Bims blok duvarlar için güncel Bakanlık değeri doğrulanamadığından tabloya alınmamıştır.

> Fiyatlar bilgi amaçlı, yaklaşık aralıklardır ve piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, fabrika ile şantiye arasındaki nakliye mesafesi, alım miktarı, boşluk ve detay yoğunluğu ile çimento ve enerji gibi emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve taşeron teklifleri esas alınmalıdır.

### İşçilik verimlilikleri

| İmalat | Tipik verimlilik | Not |
| --- | --- | --- |
| Yatay delikli tuğla duvar (10–13,5 cm) | 0,6–1,0 adam-saat/m² | Harç hazırlama ve taşıma dahil |
| Gazbeton duvar (15–20 cm, tutkal ile) | 0,4–0,7 adam-saat/m² | Büyük blok ve düzgün zeminde alt sınır |
| Bims blok duvar | 0,5–0,8 adam-saat/m² | Blok ebadına bağlı |
| Hatıl ve lento (kalıp, donatı, beton) | 1,0–2,0 adam-saat/m | Kesit ve tekrar sayısına bağlı |

> İşçilik verimliliği; imalat şartlarına (duvar yüksekliği, boşluk ve köşe sayısı, kat tekrarı), çalışma ortamına (iskele düzeni, malzemenin kata çıkarılması, aydınlatma ve hava koşulları), malzemenin zamanında ve eksiksiz sahada bulunmasına, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır.

## Yaygın marka listesi

Aşağıdaki liste, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ürün ve markaları bilgilendirme amacıyla,
alfabetik ve tavsiye niteliği taşımadan verir. Tuğla ve bims üretimi büyük ölçüde bölgesel
üreticilerle yapılır. Projede kullanılacak ürünler
[onaylı marka listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-malzemeleri-onayli-marka-listesi/) ile belirlenir.

- **Gazbeton:** AKG Gazbeton, Türk Ytong
- **Harç ve tutkal:** Baumit, Kalekim, Weber
- **Tuğla ve bims bloklar:** Bölgesel üreticiler (proje bölgesine göre)

## Teknik şartname

- Duvar malzemesi, sınıfı (dayanım, yoğunluk) ve ebatları
- Harç veya tutkal türü ve sınıfı
- Hatıl, lento, gergi ve bağlantı detayları; kiriş altı birleşimi
- Şakül, düzlem ve boşluk ölçü toleransları
- Tesisat kanalı açma kuralları
- Islak hacim ve zemin temaslı duvarlarda nem önlemleri
- Metraj ve ödeme esasları

## Sık yapılan hatalar

- Duvarı kiriş altına sıkıca doldurup döşeme sehiminin duvara yük aktarmasına izin vermek
- Hatıl ve gergileri atlamak; uzun ve yüksek duvarları serbest bırakmak
- Derzleri boş bırakmak (ses ve ısı köprüsü)
- Farklı malzemelerin birleşiminde file kullanmamak (çatlak)
- Tesisat kanallarını duvarı zayıflatacak derinlikte ve keski ile açmak
- Gazbetonu harçla, kalın derzle örmek

## Sık sorulan sorular

### Gazbeton mu, tuğla mı?

Gazbeton hafiftir, ısı yalıtımı ve yüzey düzgünlüğü iyidir; tuğla ise yaygın ve ekonomiktir, ses
yalıtımı ağırlığı nedeniyle daha iyi olabilir. Seçim; ısı ve ses gereksinimi, maliyet ve yapı
ağırlığına göre yapılır.

### Dolgu duvarlar depremde neden hasar görür?

Duvarlar çerçeveyle birlikte hareket etmeye zorlanır ve düzlem dışına devrilebilir. Hatıl, gergi
ve doğru bağlantı detayları bu riski azaltır.

### Kiriş altına neden esnek dolgu yapılır?

Döşeme ve kirişler zamanla sehim yapar. Duvar üstü sıkıca doldurulursa bu yük duvara biner ve
çatlaklara yol açar; esnek dolgu bu hareketi karşılar.

### Duvar nasıl ölçülür?

Kalınlık ve malzemeye göre m² olarak. Boşlukların hangi büyüklükten itibaren düşüleceği sözleşmede
tanımlanmalıdır.

## İlgili yazılar ve hizmetler

- [Aplikasyon, kot ve koordinat kontrolü](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/aplikasyon-kot-koordinat-kontrolu/)
- [Malzeme onay süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/malzeme-onay-sureci/)
- [Adam-saat hesabı ve kaynak planlaması](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/adam-saat-hesabi-ve-kaynak-planlamasi/)
- [İnşaatta kalite yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-kalite-yonetimi/)

STDA İnşaat, konut ve ticari projelerde duvar imalatlarının planlaması, kalite kontrolü ve
hakediş yönetimini yürütür. Ayrıntılar için [proje yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/proje-yonetimi/) ve
[hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfalarına göz atabilirsiniz.