# Kazıklı Temel İmalatı: Fore Kazık ve Ankraj

> Kazıklı temel imalatı rehberi; fore kazık, çakma kazık ve mikro kazık yöntemleri, imalat adımları, kazık deneyleri, kontrol, metraj ve verimlilikler.

Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/kazikli-temel-imalati/  
İmalat rehberi: İnşaat İşleri  
Son güncelleme: 2026-11-01  
Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır

Kazıklı temel, binanın yüklerini yüzeye yakın zayıf zeminden geçirerek derindeki daha sağlam tabakalara veya çevre sürtünmesiyle zemine ileten derin temel sistemidir. Zemin etüdü zayıf, sıkışabilir veya sıvılaşma riski taşıyan zemin gösterdiğinde, yapı yükleri yüksek olduğunda veya oturma sınırları sıkı olduğunda tercih edilir. Kazık, toprağın altında kalan ve sonradan görülemeyen bir imalat olduğu için, doğru yapılıp yapılmadığı büyük ölçüde imalat sırasındaki kayıtlara ve deneylere bağlıdır. Bu rehberde kazıklı temel imalatının yöntemlerini, uygulama adımlarını ve kontrol esaslarını özetliyoruz. Kazık ile radye arasındaki seçim için [radye temel ve kazıklı temel seçimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/radye-temel-ve-kazikli-temel/) yazımıza bakabilirsiniz.

- **Ölçü birimleri:** Kazık boyu m · Kazık adedi · Kazık betonu m³ · Donatı kg · Kazık başlığı betonu m³ · Deney adedi
- **Temel dayanaklar:** Onaylı kazık projesi ve zemin etüdü · TS EN 1536 (fore kazıklar) · TS EN 12699 (yer değiştiren kazıklar) · Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018)
- **Kritik kontrol:** Kazık konumu ve düşeyliği, boy ve çap, zemin ile proje uyumu, beton ve donatı kafesi, kazık bütünlüğü ve yük deneyleri
- **Ana maliyet kalemleri:** Makine mobilizasyonu, kazık imalatı (m), beton ve donatı, kazık başlığı, deneyler

## Tanım ve kapsam

Bu imalat; fore kazıkların (yerinde dökme), çakma kazıkların (prefabrik veya çelik), mikro kazıkların ve zemin ankrajlarının imalatını, kazık donatı kafeslerini, kazık başlıklarını ve bağ kirişlerini, kazık deneylerini ve sahadaki kayıtlarını kapsar. Kazıkların üzerine oturan radye veya temel işleri [betonarme karkas imalatı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/betonarme-karkas-imalati/) ve [temel ve su yalıtımı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/temel-ve-su-yalitimi/) rehberlerinde, derin kazı destekleri [kazı ve iksa](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/kazi-ve-iksa/) rehberinde ele alınmıştır.

## Projelendirme esasları

- **Zemin etüdü:** Kazık tipi, boyu ve taşıma kapasitesi, sondajlar ve laboratuvar deneyleriyle belirlenen zemin profiline dayanır; yeraltı suyu seviyesi ve zemin tabakalarının değişkenliği imalat yöntemini etkiler. Bkz. [zemin etüdü](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/zemin-etudu-neden-projenin-basinda/).
- **Taşıma kapasitesi:** Kazığın uç direnci ve çevre sürtünmesiyle taşıdığı yük; yük deneyleriyle doğrulanır.
- **Deprem ve sıvılaşma:** Kazıklar deprem yatay yüklerini ve sıvılaşabilir tabakalardaki kaybı karşılayacak şekilde tasarlanır; bkz. [zemin sıvılaşması](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/zemin-sivilasmasi/).
- **Kazık grubu ve aralıklar:** Kazık aralıkları, grup etkisi ve kazık başlığı detayları projede belirlenir.
- **Yöntem seçimi:** Zemin, yeraltı suyu, komşu yapılar, titreşim ve gürültü sınırları, çalışma alanı ve maliyet birlikte değerlendirilerek imalat yöntemi seçilir.
- **Komşu yapı ve altyapı:** Çakma kazıkların titreşimi çevreye etki edebilir; yakın yapılar ve altyapı hatları için önlem planlanır.

## Proje detayları

- **Kazık donatı kafesi:** Boyuna donatı, spiral veya halka etriye, paspayı takozları ve ek bölgeleri; kafesin delik içinde merkezlenmesi.
- **Kazık başlığı:** Kazıkların üst uçlarında kırma boyu, kazık donatısının başlığa ankrajı ve başlık donatısı.
- **Bağ kirişleri:** Kazık başlıklarını birbirine bağlayan elemanlar.
- **Kazık ucu ve ankraj:** Kazığın oturduğu tabaka, uç temizliği ve gerekiyorsa uç enjeksiyonu.
- **Kazık kotları:** Kazık üst ve alt kotları, kesme ve kırma payları.

## Sistemler

- **Fore kazık (sürekli burgu veya klasik delme):** Zemin delinir, donatı kafesi indirilir ve beton dökülür. Yeraltı suyu veya göçme riski bulunan zeminlerde bentonit çamuru veya geçici boru kullanılır; en yaygın büyük çaplı kazık yöntemidir.
- **Sürekli burgulu kazık (CFA):** Burgu çekilirken beton basılır; donatı kafesi sonradan beton içine indirilir. Hızlıdır ve titreşimi azdır.
- **Çakma kazık:** Prefabrik betonarme veya çelik kazıklar çekiçle çakılır; titreşim ve gürültü nedeniyle yerleşim alanlarında sınırlanabilir.
- **Mikro kazık:** Küçük çaplı, enjeksiyonlu kazıklardır; dar alanlarda, mevcut yapı altında ve güçlendirme işlerinde kullanılır.
- **Zemin ankrajı:** Kazıkların veya iksa elemanlarının geriye çekilen çelik halat veya çubukla zemine bağlanması.

## Malzeme çeşitleri ve sınıfları

- **Beton:** Kazık betonu, su altında veya bentonit içinde kolay akacak, ayrışmayan, uygun kıvamlı ve projede belirtilen sınıfta olmalıdır; boru ile (tremie) dolum yöntemi kullanılır. Beton özellikleri TS EN 206 ve şartnameye göre denetlenir.
- **Donatı çeliği:** Projedeki sınıf ve çaplarda; kafesin taşıma sırasında deformasyonuna karşı yeterli rijitlik.
- **Çelik borular ve geçici muhafaza:** Delik duvarını koruyan geçici veya kalıcı borular.
- **Bentonit çamuru:** Delik stabilitesi için; özellikleri (yoğunluk, viskozite, kum içeriği) ölçülür.
- **Prefabrik veya çelik kazıklar:** Üretici belgeleri ve ürün standartlarına uygunluk.
- **Enjeksiyon harçları:** Mikro kazık ve ankrajlar için.

Malzemelerin belgeleri ve numuneleri [malzeme onay süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/malzeme-onay-sureci/) kapsamında onaylanmalıdır.

## Karşılaştırma tabloları

**Kazık yöntemleri**

| Yöntem | Uygun durum | Avantaj | Dikkat edilecek nokta |
| --- | --- | --- | --- |
| Fore kazık | Yüksek yük, derin kazık, çeşitli zemin | Büyük çap ve boy, esnek | Delik stabilitesi, beton kalitesi, kazık ucu temizliği |
| Sürekli burgulu kazık (CFA) | Kohezyonlu ve gevşek zeminler, su altı | Hızlı, düşük titreşim | Donatı kafesi derinliği sınırlı, ekipman gerektirir |
| Çakma kazık | Açık alanlarda, uygun zeminde | Hızlı, kontrollü kalite (prefabrik) | Titreşim, gürültü, zemin dirençleri |
| Mikro kazık | Dar alan, mevcut yapı altı, güçlendirme | Küçük ekipman, esneklik | Düşük kapasiteli, çok sayıda kazık gerekebilir |

**Kazık deneyleri**

| Deney | Neyi gösterir? |
| --- | --- |
| Statik yükleme deneyi | Kazığın gerçek taşıma kapasitesi ve oturması; en güvenilir deney |
| Dinamik yükleme deneyi | Hızlı ve ekonomik kapasite tahmini; çakma kazıklarda yaygın |
| Bütünlük (sonik veya yankı) deneyi | Kazık gövdesinde boşluk, daralma ve çatlak olup olmadığı |
| Karot (gerekirse) | Kazık betonunun doğrudan incelenmesi |

## Uygulama adımları

1. **Hazırlık:** Çalışma platformu, aplikasyon
2. **Delme:** Kazık deliğinin açılması
3. **Temizlik:** Delik ucu ve duvarı
4. **Kafes:** Donatı kafesinin indirilmesi
5. **Beton:** Tremie ile betonlama
6. **Kayıt:** İmalat kayıtları
7. **Deney:** Bütünlük ve yük deneyi
8. **Başlık:** Kırma, başlık ve bağ kirişi

1. Çalışma platformu hazırlanır; ağır makinelerin güvenle çalışabileceği, düzgün ve sağlam bir zemin oluşturulur. Kazık konumları aplikasyonla işaretlenir; bkz. [aplikasyon, kot ve koordinat kontrolü](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/aplikasyon-kot-koordinat-kontrolu/).
2. Delme işlemi başlar; delme sırasında çıkan zemin, etüt raporundaki profille karşılaştırılır; farklı zemin çıkarsa müellife bildirilir.
3. Delik tabanı ve duvarı temizlenir; kazık ucunda çökelti veya gevşek malzeme bırakılmaz; bentonit kullanılıyorsa özellikleri ölçülür.
4. Donatı kafesi, paspayı takozlarıyla ve merkezlenerek deliğe indirilir; kafesin yükseltisi ve konumu kontrol edilir.
5. Beton, tremie borusuyla delik tabanından yukarı doğru, boru ucu betonun içinde kalacak şekilde dökülür; beton hacmi teorik hacimle karşılaştırılır.
6. Her kazık için imalat kaydı tutulur: konum, çap, boy, delme zamanı, zemin gözlemi, beton hacmi, kafes boyu ve kot.
7. Kazıkların belirli bir oranında bütünlük deneyi, seçilen kazıklarda yük deneyi yapılır.
8. Kazık başlıkları, proje kotuna kadar kırılır; donatı açığa çıkarılır, başlık ve bağ kirişleri yapılır.

## Kontrol noktaları ve test planı

| Aşama | Kontrol | Kayıt |
| --- | --- | --- |
| Hazırlık | Çalışma platformu, aplikasyon, makine ve ekip | Aplikasyon tutanağı |
| Delme | Konum, düşeylik, çap, boy, zemin gözlemi | Kazık imalat kaydı |
| Delik temizliği | Uç ve duvar temizliği, bentonit özellikleri | Temizlik kontrol formu |
| Donatı kafesi | Çap, adet, aralık, paspayı, boy ve kot | Donatı kontrol tutanağı |
| Beton | Beton sınıfı, kıvam, numuneler, hacim kontrolü | Beton döküm ve numune kayıtları |
| Deneyler | Bütünlük deneyleri, statik veya dinamik yükleme | Deney raporu |
| Başlık | Kırma kotu, donatı ankrajı, başlık betonu | Başlık kontrol formu |

Kontroller [test ve muayene planına](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-test-ve-muayene-plani/) bekleme noktası olarak işlenmeli, uygunsuzluklar [uygunsuzluk yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/uygunsuzluk-yonetimi-ncr/) kapsamında kayda alınmalıdır. Kazığın konum, boy veya kalitesinde sorun saptanırsa, çözüm (ek kazık, onarım, başlık revizyonu) müellifin yazılı kararıyla belirlenir.

## Metraj ve ölçüm kuralları

- **Kazık imalatı:** Kazık boyu (m) olarak; çap ve tipine göre ayrı kalemlerde. Delme, donatı ve beton dahil olup olmadığı tanımlanır.
- **Beton:** Kazık betonu teorik hacim (m³) olarak; aşırı beton tüketimi ayrıca belirtilir.
- **Donatı:** Kafes donatısı kg olarak.
- **Kazık başlığı ve bağ kirişi:** Beton m³, donatı kg ve kalıp m².
- **Deneyler:** Bütünlük ve yük deneyleri adet olarak; yük deneyi kazık, ankraj ve düzenekle birlikte tanımlanır.
- **Mobilizasyon:** Makine ve ekibin sahaya getirilmesi ve çalışma platformu ayrı kalem olabilir.

Genel ölçüm esasları için [metraj nasıl yapılır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/metraj-nasil-yapilir/) yazımıza bakabilirsiniz.

## Birim fiyat analizi ve fiyat mertebeleri

### Birim fiyat aralıkları (USD, KDV hariç)

Kazık imalatı, Bakanlık birim fiyatlarında çap ve yönteme göre poz bazında yer alır; ancak zemin koşulları, kazık boyu, makine mobilizasyonu ve saha koşulları fiyatı çok değiştirir. Bu rehberde kullanılan yönteme göre (Eylül 2026 listesi, yayımdan bir ay önceki TCMB döviz satış kuru, %20–%50) değerleri doğrulanamadığından fiyat tablosu verilmemiştir; liste doğrulandığında tablo eklenecektir. Keşif aşamasında zemin etüdü ve kazık projesine göre birden fazla uygulayıcıdan teklif alınmalıdır.

Maliyeti en çok etkileyen kararlar; kazık çapı, boyu ve adedi, zemin sertliği ve su durumu, bentonit veya boru gereksinimi, mobilizasyon, kazık deneyleri ve beton tüketimidir.

> Fiyatlar piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, makine mobilizasyonu ve çalışma alanı koşulları, zemin ve yeraltı suyu durumu, atık zemin ve çamur bertarafı, alım miktarı ile akaryakıt, çelik ve çimento fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve uygulayıcı teklifleri esas alınmalıdır.

### İşçilik verimlilikleri

| İmalat | Tipik verimlilik | Not |
| --- | --- | --- |
| Fore kazık delme ve betonlama (orta çap, orta zemin) | 40–120 m/gün/makine | Zemin sertliği, çap ve platform koşullarına bağlı |
| Kazık donatı kafesi hazırlama | 8–20 adam-saat/ton | Kafes karmaşıklığı ve ön hazırlığa bağlı |
| Kazık başlığı kırma | 1–3 adam-saat/kazık | Kazık çapı ve kırma ekipmanına bağlı |

> İşçilik ve makine verimliliği; imalat şartlarına (kazık çapı ve boyu, zemin türü, yöntem), çalışma ortamına (çalışma platformu, yeraltı suyu, hava koşulları, saha erişimi, diğer ekiplerle çakışma), malzemenin zamanında ve eksiksiz sahada bulunmasına, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır.

## Yaygın marka listesi

Aşağıdaki liste, dünyada ve Türkiye'de yaygın olarak kullanılan kazık makinesi markalarını bilgilendirme amacıyla, alfabetik ve tavsiye niteliği taşımadan verir. Projede kullanılacak ürünler [onaylı marka listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-malzemeleri-onayli-marka-listesi/) ile belirlenir.

- **Kazık ve delme makineleri:** Bauer, Casagrande, Soilmec

## Teknik şartname

- Uygulanacak standartlar ve proje; zemin etüdü ve kazık tipi
- Kazık konumu, çap, boy ve düşeylik toleransları
- Delme yöntemi, geçici muhafaza ve bentonit çamuru özellikleri
- Donatı kafesi, paspayı takozu ve ek koşulları
- Kazık betonu sınıfı, kıvamı, tremie ile dökümü ve numune alma
- İmalat kayıtlarının içeriği ve günlük teslimi
- Bütünlük ve yük deneylerinin türü, sayısı ve kabul kriterleri
- Hatalı kazıkların işlemi (onarım, ek kazık) ve müellife bildirim
- As-built çizimler ve kazık listesi; metraj ve ödeme esasları

Şartname hazırlığı için [teknik şartname nasıl hazırlanır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/teknik-sartname-nasil-hazirlanir/) yazımıza göz atabilirsiniz.

## Sık yapılan hatalar

- Delme sırasında karşılaşılan zemini etüt raporuyla karşılaştırmamak
- Kazık ucunu temizlemeden donatı ve beton uygulamak
- Donatı kafesini merkezlemeden indirmek; paspayını kaybetmek
- Tremie borusunu betonun dışına çıkarıp betonu ayrıştırmak
- İmalat kaydı tutmamak; beton hacmini kontrol etmemek
- Bütünlük deneyi sayısını azaltmak
- Kazık başlığını kırarken donatıya zarar vermek
- Çevre yapı ve altyapılar için titreşim ve çökme izlemesi yapmamak

## Sık sorulan sorular

### Kazık ne zaman gerekli olur?

Zemin yüzeye yakın tabakalarda yeterli taşıma gücüne sahip değilse, yapı yükleri yüksekse, oturma sınırları sıkıysa veya sıvılaşma riski varsa kazıklı temel değerlendirilir. Karar zemin etüdü ve hesaplara göre verilir.

### Fore kazık mı çakma kazık mı tercih edilmeli?

Yerleşim alanlarında titreşim ve gürültü nedeniyle fore kazık veya sürekli burgulu kazık daha uygundur; açık alanlarda ve uygun zeminde çakma kazık hızlı olabilir. Zemin, yük ve çevre koşulları belirleyicidir.

### Kazıkların hepsine yük deneyi yapılır mı?

Hayır. Yük deneyi, seçilen temsilci kazıklarda yapılır; sayısı şartname ve projede belirlenir. Bütünlük deneyleri ise daha fazla sayıda kazıkta uygulanır.

### Kazık başlığı neden kırılır?

Kazık betonunun üst kısmı çamur ve ayrışma nedeniyle kalitesiz olabileceğinden, kazık proje kotundan biraz yüksek dökülür; fazla beton kırılarak sağlam beton açığa çıkarılır ve donatı başlığa ankre edilir.

## İlgili yazılar ve hizmetler

- [Radye temel ve kazıklı temel seçimi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/radye-temel-ve-kazikli-temel/)
- [Zemin sıvılaşması nedir, nasıl önlenir?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/zemin-sivilasmasi/)
- [Zemin etüdü neden projenin başında yapılmalı?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/zemin-etudu-neden-projenin-basinda/)
- [Kazı ve iksa](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/kazi-ve-iksa/)
- [Zemin iyileştirme](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/zemin-iyilestirme/)

STDA İnşaat, projelerde zemin etüdü, temel sistemi seçimi ve kazık imalatlarının saha kontrolünü yürütür. Ayrıntılar için [proje yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/proje-yonetimi/) ve [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfalarına göz atabilirsiniz.