# Pasif Yangın Korunumu ve Yangın Yalıtımı > Pasif yangın korunumu rehberi; yangın kompartımanları, yangın durdurucular, çelik yapı koruması, yangın kapıları ve levha sistemleri, tasarım, kontrol, metraj ve fiyat aralıkları. Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/pasif-yangin-korunumu/ İmalat rehberi: Mimarlık ve Dekorasyon İşleri Son güncelleme: 2026-10-24 Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır Pasif yangın korunumu, bir yangın çıktığında alevin, ısının ve dumanın yayılmasını sınırlayan, taşıyıcı sistemin belirli bir süre ayakta kalmasını sağlayan yapısal önlemlerin bütünüdür. Sprinkler ve yangın algılama gibi aktif sistemlerden farklı olarak çalışmak için bir tetikleyiciye ihtiyaç duymaz; yangına dayanıklı duvarlar, döşemeler, kapılar, tesisat geçişlerindeki yangın durdurucular ve çelik elemanların koruma kaplamaları her an görev başındadır. Bu rehberde pasif yangın korunumunun sistemlerini, tasarım ve uygulama esaslarını özetliyoruz. - **Ölçü birimleri:** Levha ve duvar m² · Kaplama m² veya kg · Yangın durdurucu adet veya m · Kapı adet - **Temel dayanaklar:** Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik · TS EN 13501 · Ürün test raporları - **Kritik kontrol:** Kompartıman sınırlarının sürekliliği, tesisat geçişleri, onaylı sistem detayları - **Ana maliyet kalemleri:** Yangın dayanımlı bölme ve tavanlar, çelik koruması, yangın kapıları, durdurucular ## Tanım ve kapsam Pasif yangın korunumu imalatı; yangın kompartımanlarını oluşturan duvar ve döşemeleri, yangın dayanımlı levha sistemlerini, çelik ve betonarme taşıyıcıların yangına karşı korunmasını, yangın kapıları ve kepenklerini, tesisat ve derz geçişlerindeki yangın durdurucuları ve yangın dayanımlı kanal ve kablo korumalarını kapsar. Algılama ve söndürme sistemleri aktif yangın korunumu kapsamındadır; pasif önlemlerle birlikte tasarlanır. Yangın güvenliğinde en zayıf halka çoğunlukla gözden kaçan küçük ayrıntılardır: bir kablo demetinin geçtiği açık bırakılmış delik, yangın kapısına takılan uygun olmayan bir kilit veya cephe ile döşeme arasındaki doldurulmamış boşluk, bütün kompartıman düzenini işlevsiz bırakabilir. ## Projelendirme esasları - **Mevzuat:** Yangın güvenliği gereksinimleri, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili idarenin uygulamalarına göre belirlenir. Kullanım sınıfı, bina yüksekliği ve alanı, gerekli yangın dayanım sürelerini doğrudan etkiler; güncel mevzuat her projede kontrol edilmelidir. - **Kompartımanlama:** Bina, yangının yayılmasını sınırlayacak bölümlere ayrılır. Kaçış yolları, merdivenler, asansör kuyuları ve teknik hacimler genellikle ayrı yangın bölgeleri olarak tasarlanır. - **Yangın dayanım süresi:** Duvar, döşeme ve taşıyıcı elemanlar için istenen süre (dakika olarak) ve performans ölçütleri (taşıyıcılık, bütünlük, yalıtım) projede açıkça yazılır. - **Malzeme yangın tepki sınıfı:** Yapı malzemelerinin yanıcılık davranışı TS EN 13501-1'e göre sınıflandırılır; cephe, kaçış yolu ve tavan malzemelerinde bu sınıf özellikle önemlidir. - **Test edilmiş sistemler:** Pasif yangın ürünleri tek başına değil, test edildiği sistem olarak dayanım sağlar. Levha, profil, vida, dolgu ve derz malzemesi dahil bütün bileşenler test raporundaki gibi olmalıdır. - **Disiplinler arası arayüzler:** Kompartıman duvarlarını kesen her boru, kanal ve kablo için geçiş detayı tasarımda belirlenir; konu için [mekanik ve elektrik tesisat koordinasyonu](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/mekanik-ve-elektrik-tesisat-koordinasyonu/) rehberine bakabilirsiniz. ## Proje detayları - **Yangın duvarı ve döşeme birleşimi:** Duvarın döşeme altına kadar kesintisiz yükselmesi; asma tavan içinde bitirilmemesi. - **Tesisat geçişleri:** Boru, kablo ve kanal geçişlerinde mastik, köpük, harç, manşon veya yastık tipi durdurucular; yanıcı borularda genleşen manşonlar. - **Hava kanalları:** Kompartıman sınırlarında yangın damperleri veya yangın dayanımlı kanal kaplaması. - **Derzler:** Hareket derzlerinde ve duvar-döşeme birleşimlerinde yangın dayanımlı derz dolguları. - **Cephe boşlukları:** Giydirme cephe ile döşeme alnı arasındaki boşluğun yangın durdurucuyla kapatılması. - **Yangın kapıları:** Kasa ankrajı, kapı ile duvar arasının doldurulması, kendiliğinden kapanma düzeni ve onaylı donanım. ## Sistemler - **Yangın dayanımlı bölme duvarlar:** Yangına dayanımı artırılmış alçı levha ile kuru yapı sistemleri veya betonarme ve kâgir duvarlar. Levha sistemleri için [kuru yapı sistemleri](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/kuru-yapi-sistemleri/) rehberine bakabilirsiniz. - **Yangın dayanımlı tavanlar:** Üstteki döşemeyi veya tavan arasındaki tesisatı koruyan asma tavan sistemleri. - **Çelik yapı koruması:** Genleşen (intümesan) boyalar, püskürtme harçlar ve levha kaplamalar. Seçim, istenen dayanım süresine, kesit özelliklerine ve görünüm beklentisine göre yapılır. Çelik taşıyıcılar için [çelik yapı imalatı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/celik-yapi-imalati/) rehberine göz atabilirsiniz. - **Betonarme elemanlar:** Yeterli paspayı ve kesit boyutuyla yangın dayanımı sağlanır; gerekirse ek kaplama uygulanır. - **Yangın durdurucular:** Mastik, köpük, harç, yastık, manşon, sargı ve levha türleri. - **Yangın kapıları ve kepenkler:** Yangın dayanımlı kapılar, camlı bölmeler ve otomatik kapanan kepenkler. - **Kablo ve kanal korumaları:** Yangın dayanımlı kablo kanalları, kaplamalar ve şaft kapatmaları. ## Malzeme çeşitleri ve sınıfları - **Yangına dayanımı artırılmış alçı levhalar:** Cam elyafı katkılı çekirdekli levhalar; sistem dayanımı levha kat sayısına, profil düzenine ve dolguya bağlıdır. - **Mineral yünler:** Taş yünü, yanmaz yapısıyla hem dolgu hem de durdurucu sistemlerde kullanılır. - **İntümesan ürünler:** Isıyla genleşerek boşlukları kapatan boya, mastik, manşon ve şeritler. - **Çimento ve alçı esaslı püskürtme harçlar:** Çelik ve beton elemanların korunmasında. - **Kalsiyum silikat ve benzeri levhalar:** Kanal, şaft ve çelik kaplamalarında. Ürünlerin yangın sınıfı ve dayanım süresi, akredite laboratuvar test raporları ve ürün belgeleriyle kanıtlanmalıdır. Onay süreci için [malzeme onay süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/malzeme-onay-sureci/) yazımıza bakabilirsiniz. ## Karşılaştırma tabloları **Çelik yapı koruma yöntemleri** | Yöntem | Görünüm | Uygulama hızı | Hasar hassasiyeti | Not | | --- | --- | --- | --- | --- | | İntümesan boya | İnce, estetik | Orta (kat kat uygulanır) | Darbeye dikkat | Görünür çeliklerde tercih edilir | | Püskürtme harç | Pürüzlü | Hızlı | Darbeye hassas | Gizli alanlarda ekonomik | | Levha kaplama | Düzgün, kutu formunda | Orta | Dayanıklı | Kuru uygulama, kalite kontrolü kolay | **Yangın durdurucu türleri** | Tür | Tipik kullanım | | --- | --- | | Mastik | Küçük boşluklar, tek borular ve kablolar | | Köpük | Düzensiz boşluklar, kablo demetleri | | Harç | Büyük geçişler, döşeme açıklıkları | | Manşon ve sargı | Yanıcı (plastik) borular | | Levha ve kaplama sistemleri | Büyük kablo ve boru geçişleri | ## Uygulama adımları 1. **Tasarım:** Kompartıman ve dayanım planı 2. **Sistem seçimi:** Test raporlu ürün ve detaylar 3. **Onay:** Malzeme ve numune onayı 4. **Duvar ve tavan:** Yangın dayanımlı sistemler 5. **Çelik koruma:** Boya, harç veya levha 6. **Geçişler:** Tesisat sonrası durdurucular 7. **Kapılar:** Montaj ve donanım 8. **Kontrol:** Etiketleme, kayıt, kabul 1. Yangın kompartımanları, dayanım süreleri ve kaçış yolları mimari projede işaretlenir. 2. Her detay için test raporu olan sistemler seçilir; üretici uygulama detayları projeye işlenir. 3. Malzemeler belgeleriyle onaya sunulur; gerekirse [numune ve mock-up](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/mock-up-ve-numune-onayi/) yapılır. 4. Yangın dayanımlı duvar ve tavanlar test edilmiş sistem detaylarına uygun kurulur. 5. Çelik elemanlarda yüzey hazırlığı ve astar kontrol edildikten sonra koruma sistemi uygulanır; kalınlıklar ölçülür. 6. Tesisat geçişleri, montaj tamamlandıktan sonra durdurucularla kapatılır; her geçiş etiketlenir ve fotoğraflanır. 7. Yangın kapıları kasa ankrajı, boşluk dolgusu ve onaylı donanımla monte edilir; kapanma düzeni ayarlanır. 8. Son kontrollerde kompartıman sınırları baştan sona gezilir, eksik geçişler giderilir ve kayıtlar teslim edilir. ## Kontrol noktaları ve test planı | Aşama | Kontrol | Kayıt | | --- | --- | --- | | Tasarım | Kompartıman planı, dayanım süreleri, geçiş detayları | Onaylı yangın planı | | Malzeme | Test raporları, ürün belgeleri, yangın sınıfı | Malzeme onay formu | | Bölme ve tavan | Levha kat sayısı, profil düzeni, derz ve vida düzeni | Kontrol formu | | Çelik koruma | Yüzey hazırlığı, kuru film veya harç kalınlığı ölçümü | Ölçüm raporu | | Geçişler | Ürün türü, dolgu derinliği, etiket ve fotoğraf | Geçiş kayıt listesi | | Yangın kapıları | Etiket, kasa dolgusu, kendiliğinden kapanma, donanım | Kapı kontrol listesi | | Son kontrol | Kompartıman sınırlarının sürekliliği | Kabul tutanağı | Kapatılacak alanlarda (asma tavan içi, şaftlar) kontrol, kapatma öncesinde yapılmalıdır. Kontroller [test ve muayene planına](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-test-ve-muayene-plani/) bekleme noktası olarak işlenir. ## Metraj ve ölçüm kuralları - **Yangın dayanımlı bölme ve tavanlar:** Net alan (m²) olarak; dayanım süresi ve sistem tipi ayrı kalem yazılır. - **Çelik koruması:** Korunacak yüzey alanı (m²) üzerinden; intümesan boyada kalınlık ve dayanım süresi kalem tanımında belirtilir. Bazı sözleşmelerde boya miktarı (kg) esas alınır. - **Yangın durdurucular:** Geçiş adedi veya derz uzunluğu (m) olarak; geçiş boyutuna göre gruplandırılır. - **Yangın kapıları:** Adet olarak; boyut, dayanım süresi ve donanım ayrı tanımlanır. - **Kaplamalar:** Kanal ve şaft kaplamaları m² olarak. Genel metraj esasları için [metraj nasıl yapılır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/metraj-nasil-yapilir/) yazımıza bakabilirsiniz. ## Birim fiyat analizi ve fiyat mertebeleri ### Birim fiyat aralıkları (USD, KDV hariç) Aralıklar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Eylül 2026 inşaat birim fiyat listesindeki (yayım: 3 Eylül 2026) değerlerin, yayım tarihinden bir ay önceki TCMB döviz satış kuruyla (3 Ağustos 2026: 1 USD = 47,5352 TL) dolara çevrilmesi ve %20–%50 eklenmesiyle hesaplanmıştır. Bakanlık birim fiyatlarına KDV ile yüklenici genel gideri ve kârı dahil değildir. | Poz | Kalem | Bakanlık (Eylül 2026) | USD karşılığı | Piyasa aralığı (+%20–50) | | --- | --- | --- | --- | --- | | 15.530.1553 | Çift iskeletli bölme duvar, iki yüzde iki kat 12,5 mm yangına dayanımı artırılmış levha | 2.414,56 TL/m² | ≈ 51 USD/m² | 61–76 USD/m² + KDV | | 15.530.1903 | Çift iskeletli askı sistemli asma tavan, 12,5 mm tek kat yangına dayanımı artırılmış levha | 1.456,76 TL/m² | ≈ 31 USD/m² | 37–46 USD/m² + KDV | | 15.341.3001 | 5 cm taş yünü levha ile dıştan ısı yalıtımı ve ısı yalıtım sıvası (yanmaz yalıtım, karşılaştırma için) | 1.462,25 TL/m² | ≈ 31 USD/m² | 37–46 USD/m² + KDV | İntümesan boya, püskürtme harç, yangın durdurucular ve yangın kapıları için güncel Bakanlık poz değerleri doğrulanamadığından tabloya alınmamıştır. Bu kalemlerde fiyat; istenen dayanım süresine, çelik kesitlerine, geçiş sayısı ve boyutuna göre büyük farklılık gösterir ve güncel üretici ile uygulayıcı teklifleri esas alınmalıdır. > Fiyatlar bilgi amaçlı, yaklaşık aralıklardır ve piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, istenen yangın dayanım süresi ve test belgesi gereksinimi, çalışma yüksekliği ve erişim, nakliye mesafesi, alım miktarı ile emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve uygulayıcı teklifleri esas alınmalıdır. ### İşçilik verimlilikleri | İmalat | Tipik verimlilik | Not | | --- | --- | --- | | Yangın dayanımlı bölme duvar (çift kat levha) | 0,6–1,2 adam-saat/m² | Yükseklik ve detay yoğunluğuna bağlı | | Yangın dayanımlı asma tavan | 0,5–1,0 adam-saat/m² | Tesisat yoğunluğu ve askı düzenine bağlı | | İntümesan boya (kat başına) | 0,1–0,3 adam-saat/m² | Kesit tipi ve erişime bağlı | | Tesisat geçişi yangın durdurucu | 0,2–1,0 adam-saat/adet | Geçiş boyutu ve ürün türüne bağlı | > İşçilik verimliliği; imalat şartlarına (dayanım süresi, levha kat sayısı, geçiş yoğunluğu), çalışma ortamına (yükseklik, iskele ve erişim, tesisat sıklığı, diğer ekiplerle çakışma), malzemenin zamanında ve eksiksiz sahada bulunmasına, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır. ## Yaygın marka listesi Aşağıdaki liste, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ürün ve markaları bilgilendirme amacıyla, alfabetik ve tavsiye niteliği taşımadan verir. Projede kullanılacak ürünler test raporlarıyla birlikte [onaylı marka listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-malzemeleri-onayli-marka-listesi/) ile belirlenir. - **Alçı levha sistemleri:** Abs Alçı, Knauf, Saint-Gobain Rigips, Siniat - **Taş yünü:** Izocam, Knauf Insulation, Rockwool - **Yangın durdurucu ve intümesan ürünler:** Hilti, Promat, Sika ## Teknik şartname - Yangın kompartımanları ve her eleman için istenen yangın dayanım süresi - Test edilmiş sistem şartı ve kabul edilecek test raporları - Malzeme yangın tepki sınıfları - Çelik koruma yöntemi, kalınlık ölçümü ve kabul kriterleri - Tesisat geçişlerinde ürün seçimi, etiketleme ve kayıt düzeni - Yangın kapılarında etiket, donanım ve montaj şartları - Uygulayıcı yetkinliği ve üretici eğitim belgesi - Metraj ve ödeme esasları Şartname hazırlığı için [teknik şartname nasıl hazırlanır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/teknik-sartname-nasil-hazirlanir/) yazımıza göz atabilirsiniz. ## Sık yapılan hatalar - Yangın duvarını asma tavan seviyesinde bitirmek, döşeme altına kadar devam ettirmemek - Tesisat geçişlerini sonraya bırakıp unutmak veya genel amaçlı köpükle kapatmak - Farklı üreticilerin bileşenlerini karıştırarak test edilmiş sistemin dışına çıkmak - Yangın kapılarına onaysız donanım takmak veya kapıyı takozla açık tutmak - Çelik koruma kalınlığını ölçmeden kabul etmek - Sonradan açılan geçişleri kapatmamak; işletme döneminde kontrol yapmamak ## Sık sorulan sorular ### Pasif ve aktif yangın korunumu arasındaki fark nedir? Pasif korunum yapının kendisinde bulunan, yangının yayılmasını sınırlayan önlemlerdir (yangın duvarı, kapı, durdurucu, kaplama). Aktif korunum ise algılama, alarm ve söndürme gibi devreye girerek çalışan sistemlerdir. Güvenli bir bina için ikisi birlikte tasarlanır. ### Yangın dayanım süresi nasıl belirlenir? Binanın kullanım sınıfı, yüksekliği, alanı ve elemanın görevi dikkate alınarak yangın yönetmeliğine göre belirlenir. Proje müellifleri ve ilgili idare ile birlikte değerlendirilmelidir. ### Yangına dayanıklı levha tek başına yeterli midir? Hayır. Dayanım, levhanın kullanıldığı sistemin bütünüyle sağlanır; profil düzeni, kat sayısı, vida aralığı, dolgu ve derzler test raporundaki gibi uygulanmalıdır. ### Tesisat geçişleri ne zaman kapatılmalıdır? Tesisat montajı tamamlandıktan sonra ve tavan veya şaft kapatılmadan önce. Her geçiş etiketlenip fotoğraflanarak kayda alınmalı, sonradan açılan geçişler aynı yöntemle yeniden kapatılmalıdır. ## İlgili yazılar ve hizmetler - [Malzeme onay süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/malzeme-onay-sureci/) - [Mock-up ve numune onayı süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/mock-up-ve-numune-onayi/) - [Uygunsuzluk yönetimi (NCR) nasıl yapılır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/uygunsuzluk-yonetimi-ncr/) - [Yapı kullanma izni süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/yapi-kullanma-izni-sureci/) - [Datacenter projelerinde inşaat gereksinimleri](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/datacenter-projelerinde-insaat-gereksinimleri/) STDA İnşaat, projelerde yangın güvenliği detaylarının koordinasyonu, malzeme onayı ve saha kontrollerini yürütür. Ayrıntılar için [proje yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/proje-yonetimi/) ve [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfalarına göz atabilirsiniz.