# Peyzaj ve Çevre Düzenlemesi

> Peyzaj ve çevre düzenlemesi rehberi; bitkisel toprak, ağaç ve çalı dikimi, çim alanlar, sulama ve drenaj, sert zemin bağlantıları, bakım, kontrol, metraj ve verimlilikler.

Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/peyzaj-ve-cevre-duzenlemesi/  
İmalat rehberi: Altyapı, Çevre ve Peyzaj İşleri  
Son güncelleme: 2026-10-30  
Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır

Peyzaj ve çevre düzenlemesi, bir yapının çevresindeki açık alanların kullanılabilir, estetik ve sürdürülebilir hale
getirilmesidir. Ağaçlar, çalılar, çim alanlar, yürüyüş yolları, oturma alanları ve sulama sistemi; binanın
kullanıcılarına konfor sağlar, yüzey suyunu yönetir, gölge ve rüzgâr kontrolüyle iklim etkilerini yumuşatır.
Peyzaj genellikle projenin son işlerinden biri olarak görülür; ancak toprak, kot, drenaj ve altyapı kararları
erken verilmezse bitkilerin yaşaması ve alanın bakımı zorlaşır. Bu rehberde peyzaj ve çevre düzenlemesinin
uygulama esaslarını özetliyoruz.

- **Ölçü birimleri:** Bitkisel toprak m³ · Çim ve yer örtücü m² · Ağaç ve çalı adet (tür, gövde çapı, boy ve kök yapısıyla) · Sulama hattı m · Ekipman adet
- **Temel dayanaklar:** Onaylı peyzaj projesi · İlgili idarenin çevre düzenleme koşulları · Teknik şartname ve bitki listesi
- **Kritik kontrol:** Toprak kalitesi ve kalınlığı, drenaj, bitki kalitesi ve dikim, sulama testi, garanti süresi boyunca bakım
- **Ana maliyet kalemleri:** Bitkisel toprak, ağaçlar ve çalılar, çim, sulama sistemi, kent mobilyaları, bakım

## Tanım ve kapsam

Bu imalat; toprak hazırlığını ve bitkisel toprak serimini, ağaç, çalı ve yer örtücü dikimini, çim alanların
oluşturulmasını, sulama ve yüzey drenajını, bordür ve kenar detaylarını, kent mobilyalarını ve teslim sonrası bakım
dönemini kapsar. Otopark ve saha kaplamaları ayrı bir rehberde, saha altyapısı ise
[altyapı ve yol inşaatı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/altyapi-ve-yol-insaati/) rehberinde ele alınır.

## Projelendirme esasları

- **Analiz:** Güneş ve rüzgâr, mevcut bitki örtüsü, zemin ve yeraltı suyu, kotlar ve kullanıcı ihtiyaçları
  değerlendirilir.
- **Bitki seçimi:** İklime, toprağa ve bakım imkânlarına uygun, mümkün olduğunca yerel ve az su isteyen türler
  seçilir; olgun boyutları binaya, altyapıya ve görüş mesafelerine göre düşünülür.
- **Kot ve drenaj:** Yüzey suyu binadan uzaklaştırılır; bitki alanlarında su birikmesi önlenir. Saha drenajı için
  [yağmur suyu drenajı](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/yagmur-suyu-drenaji/) yazımıza bakabilirsiniz.
- **Altyapı koordinasyonu:** Ağaç yerleri; kanalizasyon, su, elektrik ve doğalgaz hatlarıyla çakışmayacak şekilde
  belirlenir.
- **Çatı ve döşeme üstü peyzaj:** Bodrum veya otopark üstündeki alanlarda taşıma kapasitesi, su yalıtımı, kök
  tutucu ve drenaj katmanları tasarlanır.
- **Sulama:** Bitki gruplarına göre sulama bölgeleri ve yöntemleri belirlenir; bkz.
  [otomatik sulama sistemi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/otomatik-sulama-sistemi/).

## Proje detayları

- **Ağaç çukuru:** Çukur boyutları, toprak karışımı, drenaj, kazık ve bağlama detayları, gerekirse kök yönlendirici.
- **Çim ve yer örtücü alanları:** Toprak kalınlığı, tesviye, kenar bordürleri.
- **Döşeme üstü peyzaj:** Koruma, drenaj, filtre ve kök tutucu katmanları; hafif dolgu malzemeleri.
- **Sert ve yumuşak zemin birleşimleri:** Bordürler, kenar profilleri ve su yönlendirme detayları.
- **Kent mobilyaları:** Bank, çöp kutusu, aydınlatma direği ve oyun ekipmanlarının temel ve bağlantı detayları.

## Sistemler

- **Rulo çim:** Hızlı yeşil alan; ilk haftalarda yoğun sulama gerektirir.
- **Tohum çim:** Daha ekonomik; çimlenme ve yerleşme süresi daha uzundur.
- **Yer örtücü ve kuru peyzaj:** Az su isteyen bitkiler, malç ve taş ile düşük bakımlı alanlar.
- **Döşeme ve çatı üstü peyzaj:** Ekstansif (hafif, az bakım) veya intansif (kalın toprak, ağaç ve çalı) sistemler.

## Malzeme çeşitleri ve sınıfları

- **Bitkisel toprak:** Organik madde içeriği, tane dağılımı ve yabancı madde açısından şartnameye uygun olmalıdır;
  gerekirse analiz yaptırılır.
- **Ağaçlar ve çalılar:** Tür, gövde çapı, boy, tepe yapısı ve kök durumu (saksılı, topraklı, çıplak kök) bitki
  listesinde tanımlanır.
- **Çim:** Rulo çim veya tohum karışımı; iklim ve kullanım yoğunluğuna uygun türler.
- **Malç ve örtü malzemeleri:** Ağaç kabuğu, çakıl ve dekoratif taşlar.
- **Sulama ekipmanı:** Damla sulama hatları, sprinkler başlıkları, vanalar ve kontrol üniteleri.

Bitki ve malzeme numuneleri [malzeme onay süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/malzeme-onay-sureci/) kapsamında onaylanmalıdır.

## Karşılaştırma tabloları

**Çim alan seçenekleri**

| Seçenek | Avantaj | Dikkat edilecek nokta |
| --- | --- | --- |
| Rulo çim | Hızlı sonuç, erozyon kontrolü | İlk sulama ve serim mevsimi |
| Tohum çim | Ekonomik | Çimlenme süresi, kuş ve erozyon riski |
| Yer örtücü bitkiler | Düşük bakım ve su ihtiyacı | Başlangıçta yabancı ot kontrolü |

**Sulama yöntemleri**

| Yöntem | Uygun alan | Not |
| --- | --- | --- |
| Sprinkler | Çim alanları | Bölge ve basınç tasarımı gerekir |
| Damla sulama | Ağaç, çalı ve bitki grupları | Su tasarrufu sağlar |
| Elle sulama | Küçük alanlar | Bakım iş gücü gerektirir |

## Uygulama adımları

1. **Hazırlık:** Alan temizliği ve kot
2. **Altyapı:** Sulama ve drenaj hatları
3. **Toprak:** Bitkisel toprak serimi
4. **Ağaç:** Çukur ve dikim
5. **Çalı:** Çalı ve yer örtücüler
6. **Çim:** Tesviye ve çim
7. **Mobilya:** Kent mobilyaları
8. **Bakım:** Garanti dönemi bakımı

1. Alan inşaat atıklarından temizlenir; sıkışmış zemin gevşetilir ve kaba kotlar verilir.
2. Sulama ve drenaj hatları, aydınlatma kablo boruları döşenir.
3. Bitkisel toprak projedeki kalınlıkta serilir ve tesviye edilir; toprak kaynağı ve kalitesi kontrol edilir.
4. Ağaç çukurları açılır, drenaj ve toprak karışımı hazırlanır; ağaçlar dikilir, kazıklanır ve can suyu verilir.
5. Çalı ve yer örtücüler dikilir; malç serilir.
6. Çim alanları ince tesviye edilerek rulo çim serilir veya tohum ekilir.
7. Kent mobilyaları ve ekipmanlar monte edilir.
8. Sulama sistemi test edilir; bakım planı ile birlikte teslim yapılır ve garanti süresi boyunca bakım sürdürülür.

## Kontrol noktaları ve test planı

| Aşama | Kontrol | Kayıt |
| --- | --- | --- |
| Toprak | Kaynak, kalite, gerekiyorsa analiz; serim kalınlığı | Malzeme onay formu, kontrol formu |
| Bitkiler | Tür, gövde çapı, boy, kök durumu ve sağlık | Bitki kabul tutanağı |
| Dikim | Çukur boyutu, dikim derinliği, kazık ve bağlama, can suyu | Dikim kontrol formu |
| Sulama | Basınç testi, bölgelerin çalışması, kapsama | Sulama test tutanağı |
| Drenaj | Su birikmesi ve yüzey eğimleri | Kontrol formu |
| Teslim | Bitki tutma oranı, eksik ve kurumuş bitkilerin değişimi | Geçici kabul tutanağı |

Bitkilerin tutma durumu, sözleşmede tanımlanan garanti süresi sonunda yeniden kontrol edilir; kuruyan bitkiler
yükleniciye değiştirilir. Kontroller [test ve muayene planına](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-test-ve-muayene-plani/) işlenmelidir.

## Metraj ve ölçüm kuralları

- **Bitkisel toprak:** Serilen hacim olarak m³; serim kalınlığı ve sıkışma payı belirtilir.
- **Ağaçlar ve çalılar:** Tür, gövde çapı veya boy ve kök durumuna göre adet olarak; dikim, kazık ve can suyunun
  dahil olup olmadığı belirtilir.
- **Çim ve yer örtücüler:** Uygulanan alan olarak m².
- **Sulama hatları:** Çap ve tipine göre m; ekipmanlar adet olarak.
- **Kent mobilyaları:** Tip ve modele göre adet olarak.
- **Bakım:** Süre ve kapsamıyla ayrı kalem olarak.

Genel ölçüm esasları için [metraj nasıl yapılır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/metraj-nasil-yapilir/) yazımıza bakabilirsiniz.

## Birim fiyat analizi ve fiyat mertebeleri

### Birim fiyat aralıkları (USD, KDV hariç)

Peyzaj kalemleri bitki türü ve boyutuna, toprak kaynağına ve bölgeye göre çok geniş aralıkta değişir. Bu rehberde
kullanılan yönteme göre (Eylül 2026 listesi, yayımdan bir ay önceki TCMB döviz satış kuru, %20–%50) değerleri
doğrulanamadığından fiyat tablosu verilmemiştir; liste doğrulandığında tablo eklenecektir. Keşif aşamasında bitki
listesiyle birlikte güncel fidanlık ve uygulayıcı teklifleri alınmalıdır.

Maliyeti en çok etkileyen kararlar; ağaçların boyutu ve sayısı, bitkisel toprak hacmi ve kaynağı, çim alanının
büyüklüğü ve türü, sulama sisteminin kapsamı, döşeme üstü peyzaj katmanları, kent mobilyaları ve bakım süresidir.

> Fiyatlar piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, bitkilerin kaynağı ve kalitesi, dikim mevsimi, nakliye mesafesi, alım miktarı, garanti ve bakım süresi ile döviz ve emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve uygulayıcı teklifleri esas alınmalıdır.

### İşçilik verimlilikleri

| İmalat | Tipik verimlilik | Not |
| --- | --- | --- |
| Rulo çim serimi (tesviye hazır) | 0,05–0,1 adam-saat/m² | Alan büyüklüğü ve şekline bağlı |
| Ağaç dikimi (orta boy, topraklı, makine destekli) | 1–2 adam-saat/adet | Çukur boyutu ve kazıklamaya bağlı |
| Çalı ve yer örtücü dikimi | 0,05–0,15 adam-saat/adet | Bitki boyutu ve sıklığa bağlı |

> İşçilik verimliliği; imalat şartlarına (bitki boyutu, toprak yapısı, alan şekli), çalışma ortamına (makine erişimi, eğim, hava koşulları, diğer ekiplerle çakışma), malzemenin zamanında ve eksiksiz sahada bulunmasına, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır.

## Yaygın marka listesi

Aşağıdaki liste, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ürün ve markaları bilgilendirme amacıyla, alfabetik ve
tavsiye niteliği taşımadan verir. Projede kullanılacak ürünler
[onaylı marka listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-malzemeleri-onayli-marka-listesi/) ile belirlenir.

- **Sulama ekipmanı:** Hunter, Rain Bird, Toro

## Teknik şartname

- Bitki listesi: tür, boyut, kök durumu ve kalite koşulları
- Bitkisel toprak ve diğer malzemelerin özellikleri
- Ağaç çukuru, dikim, kazık ve bağlama detayları
- Döşeme üstü peyzaj katmanları ve su yalıtımının korunması
- Sulama sistemi tasarımı, ekipman özellikleri ve testleri
- Dikim mevsimi, garanti süresi, bakım kapsamı ve kuruyan bitkilerin değişimi
- As-built çizimler, sulama planları; metraj ve ödeme esasları

Şartname hazırlığı için [teknik şartname nasıl hazırlanır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/teknik-sartname-nasil-hazirlanir/)
yazımıza göz atabilirsiniz.

## Sık yapılan hatalar

- İnşaat atıklarını temizlemeden bitkisel toprak sermek
- Sıkışmış zemini gevşetmeden dikim yapmak
- Ağaçları altyapı hatlarının üzerine yerleştirmek
- Yanlış mevsimde dikim yapıp can suyunu ihmal etmek
- Döşeme üstü peyzajda kök tutucu ve drenajı atlamak
- Teslimden sonra bakım dönemini planlamamak

## Sık sorulan sorular

### Peyzaj ne zaman yapılmalıdır?

Altyapı ve sert zemin işleri tamamlandıktan sonra, bitkilerin dikimi için uygun mevsimde yapılmalıdır. Ancak kot,
drenaj ve altyapı kararları projenin başında verilmelidir.

### Rulo çim mi tohum çim mi?

Rulo çim hızlı sonuç verir ve erozyonu önler; tohum çim daha ekonomiktir ancak yerleşmesi zaman alır. Kullanım
yoğunluğu, bütçe ve teslim tarihi karar vermede belirleyicidir.

### Ağaçlar kuruduğunda kim sorumludur?

Sözleşmede tanımlanan garanti süresi içinde kuruyan bitkilerin değişimi genellikle yükleniciye aittir; bakım
sorumluluğunun kimde olduğu da sözleşmede açıkça yazılmalıdır.

### Peyzajda su tüketimi nasıl azaltılır?

İklime uygun ve az su isteyen bitkiler, damla sulama, malç kullanımı ve çim alanlarının sınırlandırılması su
tüketimini önemli ölçüde azaltır.

## İlgili yazılar ve hizmetler

- [Otomatik sulama sistemi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/otomatik-sulama-sistemi/)
- [Yağmur suyu drenajı ve saha tahliyesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/yagmur-suyu-drenaji/)
- [Geçici kabul ve eksik listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/gecici-kabul-ve-eksik-listesi/)
- [Altyapı ve yol inşaatı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/altyapi-ve-yol-insaati/)
- [Temel ve su yalıtımı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/temel-ve-su-yalitimi/)

STDA İnşaat, projelerde peyzaj ve çevre düzenlemesi işlerinin tasarım koordinasyonu, saha kontrolü ve teslim
süreçlerini yürütür. Ayrıntılar için [proje yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/proje-yonetimi/) ve [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfalarına
göz atabilirsiniz.