# Yangın Algılama ve Söndürme Sistemleri > Yangın algılama ve söndürme rehberi; dedektörler ve yangın alarm paneli, sprinkler, yangın dolabı ve hidrant, gazlı söndürme, yangın pompaları, test, kontrol, metraj ve verimlilikler. Kaynak: https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/yangin-algilama-ve-sondurme/ İmalat rehberi: Mekanik ve Elektrik İşleri Son güncelleme: 2026-10-28 Yayımlayan: STDA İnşaat (https://www.stdainsaat.com.tr) · Konu ve çerçeve: Taner Keskin · Yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır Yangın algılama ve söndürme sistemleri, bir yangını erken fark etmek, insanları zamanında uyarmak ve yangını büyümeden kontrol altına almak için tasarlanan aktif yangın güvenliği sistemleridir. Pasif önlemler (yangın duvarları, kapılar, yangın durdurucular) yangının yayılmasını sınırlarken, aktif sistemler devreye girerek müdahale eder; güvenli bir bina için ikisi birlikte tasarlanır. Bu sistemler can güvenliğini doğrudan ilgilendirdiği için tasarım, malzeme, uygulama ve test aşamalarında en yüksek özeni gerektirir. Bu rehberde yangın algılama ve söndürme sistemlerinin esaslarını özetliyoruz. - **Ölçü birimleri:** Boru m · Sprinkler başlığı, dedektör, buton, siren adet · Yangın dolabı, hidrant adet · Pompa ve panel takım - **Temel dayanaklar:** Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik · TS EN 54 · TS EN 12845 · İtfaiye ve idare onayları - **Kritik kontrol:** Kapsama alanı, basınç testleri, pompa performansı, senaryo testleri, bakım erişimi - **Ana maliyet kalemleri:** Sprinkler ve dolap borulaması, yangın pompa grubu ve depo, algılama sistemi, gazlı söndürme ## Tanım ve kapsam Bu imalat; yangın algılama ve alarm sistemini (dedektörler, ihbar butonları, sirenler, flaşörler, yangın alarm paneli, anons sistemleri), sulu söndürme sistemlerini (sprinkler, yangın dolapları, hidrantlar, itfaiye bağlantı ağızları), yangın pompa gruplarını ve yangın suyu depolarını, gazlı ve özel söndürme sistemlerini ve bunların diğer sistemlerle entegrasyonunu kapsar. Yangın duvarları, kapılar ve yangın durdurucular [pasif yangın korunumu](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/pasif-yangin-korunumu/) rehberinde ele alınmıştır. ## Projelendirme esasları - **Mevzuat:** Hangi sistemlerin gerekli olduğu; bina kullanım sınıfına, yüksekliğine, alanına ve kullanıcı yüküne göre Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile belirlenir. Projeler ilgili idare ve itfaiye onayından geçer; güncel mevzuat her projede kontrol edilmelidir. - **Algılama tasarımı:** Dedektör tipi ve yerleşimi mahal kullanımına ve tavan yapısına göre seçilir; yangın algılama ve alarm sistemi bileşenleri TS EN 54 standart serisinde tanımlanır. - **Sprinkler tasarımı:** Tehlike sınıfı, su yoğunluğu, korunacak alan ve çalışma süresi hesaplanır; sprinkler sistemlerinin tasarım ve montaj esasları TS EN 12845'te yer alır. Sigorta şirketleri ve uluslararası işverenler ayrıca NFPA gibi standartları isteyebilir. - **Su kaynağı:** Yangın suyu deposu hacmi ve pompa kapasitesi, en elverişsiz noktadaki basınç ve debiye göre belirlenir; yedeklilik (elektrikli ve dizel pompa) gereksinimi değerlendirilir. - **Senaryo ve entegrasyon:** Yangın alarmında asansörlerin çağrılması, havalandırmanın durdurulması, duman tahliyesinin başlatılması, yangın kapılarının kapanması ve kaçış yollarının aydınlatılması gibi senaryolar tasarımda tanımlanır. - **Koordinasyon:** Sprinkler boruları, kanal ve kablo tavalarıyla aynı tavan içinde yer alır; yükseklikler ve güzergâhlar [mekanik ve elektrik tesisat koordinasyonu](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/mekanik-ve-elektrik-tesisat-koordinasyonu/) ile çözülür. ## Proje detayları - **Yangın pompa dairesi:** Ana pompa, yedek pompa (dizel veya elektrikli), basınç tutucu (jokey) pompa, kollektörler, test hattı ve depo bağlantıları. - **Sprinkler hatları:** Ana hat, kat kontrol vanaları (akış anahtarı ve izleme vanası), dağıtım hatları ve başlıklar. - **Yangın dolapları ve hidrantlar:** Kaçış yollarına yakın, erişilebilir ve işaretli konumlar; itfaiye bağlantı ağzı. - **Algılama:** Dedektörlerin tavan, asma tavan içi ve döşeme altı gibi boşluklarda konumlandırılması. - **Gazlı söndürme:** Kapalı ve sızdırmaz mahaller (elektrik odaları, veri merkezi salonları) için silindirler, nozullar, basınç tahliye damperleri ve mahal sızdırmazlığı. - **Panel ve kablolama:** Yangın alarm paneli yeri, yangına dayanıklı kablolar ve döngü (loop) yapısı. ## Sistemler - **Konvansiyonel algılama:** Bölge bazında alarm; küçük yapılarda. - **Adresli algılama:** Her dedektörün yerini ayrı gösteren sistem; orta ve büyük yapılarda standart çözüm. - **Aspirasyonlu duman algılama:** Hava örnekleyerek çok erken algılama; veri merkezleri ve yüksek tavanlı alanlarda. - **Islak borulu sprinkler:** Borular sürekli su doludur; en yaygın sistem. - **Kuru borulu ve ön tepkili sprinkler:** Donma riski olan alanlarda veya su hasarının istenmediği yerlerde. - **Baskın (deluge) sistemler:** Yüksek tehlikeli alanlarda tüm nozulların aynı anda açılması. - **Gazlı söndürme:** Kimyasal veya inert gazlı sistemler; elektronik ekipmanı suya maruz bırakmadan söndürme. - **Köpüklü sistemler:** Yanıcı sıvı depolama alanları ve otoparklarda özel uygulamalar. ## Malzeme çeşitleri ve sınıfları - **Borular:** Sprinkler ve yangın hatlarında çoğunlukla çelik boru; bağlantılar dişli, kaynaklı veya oluklu kaplin ile. - **Sprinkler başlıkları:** Sarkık, dik, yatay duvar tipi ve gizli başlıklar; açılma sıcaklığı ve tepki süresi sınıfına göre seçilir. - **Vanalar ve ekipman:** Kat kontrol vanaları, akış anahtarları, izleme anahtarlı vanalar, alarm vanaları. - **Algılama ekipmanı:** Duman, ısı, çoklu sensörlü ve alev dedektörleri; ihbar butonları, siren ve flaşörler. - **Kablolar:** Yangın sırasında işlevini sürdürmesi gereken devrelerde yangına dayanıklı kablolar. Yangın sistemlerinde kullanılan ürünlerin ilgili standartlara uygunluğu ve onay belgeleri [malzeme onay süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/malzeme-onay-sureci/) kapsamında kontrol edilmelidir. ## Karşılaştırma tabloları **Söndürme sistemleri** | Sistem | Uygun alan | Avantaj | Dikkat edilecek nokta | | --- | --- | --- | --- | | Islak borulu sprinkler | Genel alanlar | Basit, güvenilir | Donma riski olan alanlarda uygun değil | | Kuru borulu / ön tepkili | Soğuk alanlar, hassas mahaller | Donma ve istenmeyen su riski düşük | Daha karmaşık, bakım gerektirir | | Gazlı söndürme | Elektrik ve veri odaları | Ekipmana zarar vermez | Mahal sızdırmazlığı ve can güvenliği önlemleri | | Yangın dolabı ve hidrant | Tüm yapılar (mevzuata göre) | Elle müdahale | Eğitimli kullanıcı ve düzenli bakım | **Algılama sistemleri** | Sistem | Uygun yapı | Not | | --- | --- | --- | | Konvansiyonel | Küçük yapılar | Ekonomik, yer tespiti bölge bazında | | Adresli | Orta ve büyük yapılar | Arızanın ve alarmın yeri tam görülür | | Aspirasyonlu | Veri merkezi, depo, yüksek tavanlı alanlar | Çok erken algılama | ## Uygulama adımları 1. **Proje onayı:** İdare ve itfaiye onayı 2. **Koordinasyon:** Tavan içi güzergâhlar 3. **Pompa ve depo:** Pompa dairesi montajı 4. **Borulama:** Ana hat ve dağıtım hatları 5. **Basınç testi:** Kapatma öncesi test 6. **Algılama:** Kablolama ve cihazlar 7. **Son montaj:** Başlıklar, dolaplar, panel 8. **Senaryo testi:** Entegrasyon ve kabul 1. Projeler ilgili idare ve itfaiye onayına sunulur; onaylı proje ve [shop drawing](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/shop-drawing-ve-as-built-proje/) çizimleri hazırlanır. 2. Tavan içi güzergâhlar diğer tesisatlarla koordine edilir; sprinkler başlık yerleri tavan planıyla eşleştirilir. 3. Yangın suyu deposu ve pompa dairesi ekipmanları monte edilir. 4. Ana hatlar, kat kontrol vanaları ve dağıtım hatları askılarıyla monte edilir. 5. Hatlara basınç testi yapılır ve kayda alınır; testler tamamlanmadan tavanlar kapatılmaz. 6. Algılama sistemi kablolaması yangına dayanıklı kablolarla yapılır; dedektör ve butonlar monte edilir. 7. Sprinkler başlıkları, yangın dolapları ve panel montajı tamamlanır. 8. Pompa performans testleri, alarm ve senaryo testleri yapılır; sistem [test ve devreye alma](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/test-ve-devreye-alma-sureci/) süreciyle teslim edilir. ## Kontrol noktaları ve test planı | Aşama | Kontrol | Kayıt | | --- | --- | --- | | Malzeme | Ürün onay belgeleri, başlık tipleri, boru ve vana belgeleri | Malzeme onay formu | | Borulama | Güzergâh, askı aralıkları, başlık yerleri ve engellerle mesafe | Kontrol formu | | Basınç testi | Hatların proje ve şartnamedeki basınç ve sürede testi | Basınç testi tutanağı | | Pompa grubu | Debi ve basınç performansı, otomatik devreye girme | Pompa test raporu | | Algılama | Dedektör konumları, döngü testleri, her cihazın tek tek denenmesi | Cihaz test listesi | | Senaryo | Asansör, havalandırma, duman tahliyesi, kapılar ve anons entegrasyonu | Senaryo test raporu | Testler yetkili kişilerce yapılır ve [test ve muayene planına](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaatta-test-ve-muayene-plani/) bekleme noktası olarak işlenir. Yapı kullanma izni sürecinde yangın sistemlerinin belgeleri istenir; bkz. [yapı kullanma izni süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/yapi-kullanma-izni-sureci/). ## Metraj ve ölçüm kuralları - **Borular:** Çap ve tipine göre metre olarak; fittinglerin, askıların ve boyanın dahil olup olmadığı belirtilir. - **Sprinkler başlıkları, dedektörler, butonlar, sirenler:** Tipine göre adet olarak. - **Yangın dolapları, hidrantlar, itfaiye bağlantı ağızları:** Adet olarak. - **Pompa grupları, paneller, gazlı söndürme sistemleri:** Kapasite ve kapsamıyla takım olarak. - **Kablolar:** Tip ve kesite göre metre olarak. Genel ölçüm esasları için [metraj nasıl yapılır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/metraj-nasil-yapilir/) yazımıza bakabilirsiniz. ## Birim fiyat analizi ve fiyat mertebeleri ### Birim fiyat aralıkları (USD, KDV hariç) Yangın algılama ve söndürme kalemleri Bakanlık mekanik ve elektrik tesisatı birim fiyatlarında poz bazında yer alır. Bu rehberde kullanılan yönteme göre (Eylül 2026 listesi, yayımdan bir ay önceki TCMB döviz satış kuru, %20–%50) değerleri doğrulanamadığından fiyat tablosu verilmemiştir; liste doğrulandığında tablo eklenecektir. Pompa grupları, paneller ve gazlı söndürme sistemleri kapasite ve onay belgelerine göre geniş aralıkta değiştiği için güncel tedarikçi ve uygulayıcı teklifleri esas alınmalıdır. Maliyeti en çok etkileyen kararlar; sprinkler gereken alanların büyüklüğü ve tehlike sınıfı, depo ve pompa kapasitesi, adresli veya aspirasyonlu algılama tercihi, gazlı söndürme gereken mahaller ve senaryo entegrasyonunun kapsamıdır. > Fiyatlar piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, ürün onay belgesi gereksinimleri, menşei ve markası, montaj yüksekliği ve erişim, nakliye mesafesi, alım miktarı ile döviz ve emtia (çelik, bakır) fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve uygulayıcı teklifleri esas alınmalıdır. ### İşçilik verimlilikleri | İmalat | Tipik verimlilik | Not | | --- | --- | --- | | Sprinkler borusu montajı (Ø25–Ø65, askı dahil) | 0,4–1,0 adam-saat/m | Birleştirme yöntemi ve yüksekliğe bağlı | | Sprinkler başlığı montajı | 0,3–0,6 adam-saat/adet | Tavan tipi ve gizli başlık olmasına bağlı | | Dedektör veya ihbar butonu montajı (kablo hariç) | 0,3–0,6 adam-saat/adet | Tavan yüksekliğine bağlı | | Yangın dolabı montajı ve bağlantısı | 2–4 adam-saat/adet | Gömme veya sıva üstü olmasına bağlı | > İşçilik verimliliği; imalat şartlarına (boru çapları, başlık yoğunluğu, sistem tipi), çalışma ortamına (montaj yüksekliği, asma tavan içi yoğunluk, diğer ekiplerle çakışma), malzemenin zamanında ve eksiksiz sahada bulunmasına, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır. ## Yaygın marka listesi Aşağıdaki liste, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ürün ve markaları bilgilendirme amacıyla, alfabetik ve tavsiye niteliği taşımadan verir. Projede kullanılacak ürünler onay belgeleriyle birlikte [onaylı marka listesi](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/insaat-malzemeleri-onayli-marka-listesi/) ile belirlenir. - **Yangın algılama ve alarm:** Bosch, Honeywell, Siemens, Teknim - **Sprinkler ve vanalar:** Tyco, Viking - **Yangın pompa grupları:** Grundfos, Standart Pompa, Wilo ## Teknik şartname - Uygulanacak mevzuat, standartlar ve onay gereksinimleri - Algılama sistemi tipi, cihaz özellikleri ve kablolama - Sprinkler tehlike sınıfları, sistem tipleri ve başlık özellikleri - Depo, pompa grubu ve yedeklilik gereksinimleri - Gazlı söndürme gereken mahaller ve mahal sızdırmazlığı - Senaryo ve entegrasyon gereksinimleri - Basınç, performans ve senaryo testleri; eğitim ve bakım - As-built çizimler, test raporları ve bakım kılavuzları; metraj ve ödeme esasları Şartname hazırlığı için [teknik şartname nasıl hazırlanır?](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/teknik-sartname-nasil-hazirlanir/) yazımıza göz atabilirsiniz. ## Sık yapılan hatalar - Sprinkler başlıklarını tavan planı netleşmeden yerleştirmek; sonradan taşımak - Asma tavan değişikliklerinde başlık ve dedektör yerlerini güncellememek - Basınç testi yapmadan tavanları kapatmak - Kat kontrol vanalarına ve test hatlarına erişim bırakmamak - Senaryo testlerini yapmadan sistemi teslim etmek - Gazlı söndürme mahallerinin sızdırmazlığını sağlamamak - Bakım ve periyodik test düzenini işletmeye devretmemek ## Sık sorulan sorular ### Her binada sprinkler zorunlu mudur? Hayır. Sprinkler gerekliliği; bina kullanım sınıfına, yüksekliğe, alana ve diğer koşullara göre yangın yönetmeliğiyle belirlenir. Proje müellifleri ve ilgili idare ile birlikte değerlendirilmelidir. ### Adresli ve konvansiyonel yangın alarm sistemi arasındaki fark nedir? Konvansiyonel sistemde alarm bölge bazında görülür; adresli sistemde ise alarm veren her cihazın yeri tek tek belirlenir. Orta ve büyük yapılarda adresli sistemler müdahaleyi hızlandırır. ### Gazlı söndürme sistemi nerede kullanılır? Elektrik odaları, veri merkezi salonları ve arşivler gibi suyun ekipmana zarar vereceği kapalı mahallerde kullanılır. Mahalin sızdırmazlığı ve can güvenliğine yönelik uyarı ve gecikme düzenleri tasarımın parçasıdır. ### Yangın sistemleri ne sıklıkla test edilmelidir? Teslimde kapsamlı testler yapılır; işletme döneminde ise mevzuat ve üretici talimatlarına göre periyodik kontrol, bakım ve testler sürdürülmelidir. ## İlgili yazılar ve hizmetler - [Test ve devreye alma süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/test-ve-devreye-alma-sureci/) - [Yapı kullanma izni süreci](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/yapi-kullanma-izni-sureci/) - [Datacenter projelerinde inşaat gereksinimleri](https://www.stdainsaat.com.tr/blog/datacenter-projelerinde-insaat-gereksinimleri/) - [Pasif yangın korunumu ve yangın yalıtımı](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/pasif-yangin-korunumu/) - [Elektrik tesisatı ve aydınlatma](https://www.stdainsaat.com.tr/imalatlar/elektrik-tesisati-ve-aydinlatma/) STDA İnşaat, projelerde yangın güvenliği sistemlerinin tasarım koordinasyonu, malzeme onayı, saha kontrolleri ve devreye alma süreçlerini yürütür. Ayrıntılar için [proje yönetimi](https://www.stdainsaat.com.tr/proje-yonetimi/) ve [hizmetlerimiz](https://www.stdainsaat.com.tr/hizmetler/) sayfalarına göz atabilirsiniz.