İçme Suyu Hattı Basınç Testi ve Dezenfeksiyon

Toprağın altına döşenen bir içme suyu hattı, kapatıldıktan sonra yıllarca kullanılacak ve arıza halinde yeniden açmak hem zahmetli hem pahalı olacaktır. Bu nedenle hat, hendek kapatılmadan veya en azından kritik noktalar açıkken test edilir. İçme suyu hattı basınç testi, boru ve bağlantıların işletme basıncına dayanıp dayanmadığını ve sızdırıp sızdırmadığını gösterir. Dezenfeksiyon ise suyun içme amaçlı kullanılmaya başlanmadan önce temizlendiğini ve güvenli olduğunu doğrular.

Basınç Testi Öncesi Hazırlık

• Boru döşeme, yatak ve geri dolgu işlemleri projedeki esaslara göre yapılmış olmalıdır; bkz. altyapı ve yol inşaatı.
• Hat, test bölümlerine ayrılır; vana, hidrant ve bağlantı noktaları kapatılır veya sökülerek kör flanşlarla kapatılır.
• Dönüş, T ve vana gibi basınç altında hareket edebilecek noktalar, beton blok veya ankrajlarla sabitlenir; beton bloklar yeterli dayanıma ulaşmış olmalıdır.
• Hatta hava boşaltma noktaları bırakılır; test pompası, manometre ve kayıt cihazları kalibrasyonlu olmalıdır.
• Test için kullanılacak suyun kaynağı ve test sonrası tahliye yeri belirlenir.

İçme Suyu Hattı Basınç Testi Adım Adım

1. Test bölümü, yüksek noktalarında hava çıkışı sağlanarak alt noktadan yavaşça su ile doldurulur; hatta hava kalmamasına dikkat edilir.
2. Boru malzemesi ve çapına göre şartnamede belirtilen bekleme süresi tanınır; plastik borularda gerilme gevşemesi nedeniyle bekleme süresi önemlidir.
3. Basınç, şartname ve ilgili standartta belirtilen test basıncına kademeli olarak çıkarılır.
4. Test basıncı, tanımlı süre boyunca korunur; basınç düşümü ve gerekirse eklenen su miktarı kaydedilir.
5. Basınç düşümü veya su kaybı kabul sınırları içindeyse test başarılı sayılır; sınırı aşıyorsa sızıntı yeri aranır, onarılır ve test tekrarlanır.
6. Test sırasında tüm bağlantılar, vanalar ve ankrajlar gözle kontrol edilir; hat üzerinde çalışma yapılmaz.
7. Sonuçlar, tutanak ve manometre kayıtlarıyla belgelenir; kontrol ve gözetim görevlisi imzalar.
8. Test sonrası basınç kontrollü olarak boşaltılır; hat kapatılır veya doğrudan yıkama ve dezenfeksiyona geçilir.

Test basıncı, süre ve kabul kriterleri; boru malzemesi (PE, PVC, düktil demir, çelik gibi), çap ve işletme basıncına göre değişir; bu değerler her zaman proje şartnamesinden ve ilgili standardın güncel halinden alınmalıdır.

Hat Yıkama ve Dezenfeksiyon

1. Yıkama: Hat, yeterli hızda su geçirilerek yıkanır; içindeki toprak, talaş ve inşaat artıkları atılır.
2. Dezenfeksiyon: Hat, şartnamede belirtilen konsantrasyon ve süreyle klor çözeltisi gibi onaylı bir dezenfektanla doldurulur; dezenfektanın hat boyunca eşit dağıldığı ölçümle kontrol edilir.
3. Bekleme: Dezenfektan belirlenen süre boyunca hatta bekletilir.
4. Boşaltma ve durulama: Klorlu su, çevreye ve alıcı ortama zarar vermeyecek biçimde ve gerekli önlemlerle boşaltılır; hat temiz su ile durulanır.
5. Numune ve analiz: Hattan alınan su numuneleri yetkili laboratuvarda analiz edilir; sonuçlar içme suyu standartlarını sağlıyorsa hat devreye alınır. İçme suyu kalitesine ilişkin gereklilikler İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'te yer alır.
6. Kayıt: Dezenfeksiyon süreci ve analiz sonuçları belgelenir.

Klor çözeltilerinin kullanımı ve boşaltımı sırasında çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanması ve işletmeci kurumun ilgili yönergelerine uyulması gerekir. Atık suyun boşaltımı için bkz. şantiyede atık ve çevre yönetimi.

Kontrol Listesi

• Test bölümleri ve test basıncı projeye uygun tanımlandı mı?
• Ankraj ve beton bloklar yeterli dayanıma ulaştı mı?
• Hava boşaltma yapıldı, bekleme süresi uygulandı mı?
• Manometre ve kayıt cihazlarının kalibrasyonu geçerli mi?
• Test tutanağı ve manometre kayıtları imzalandı mı?
• Yıkama ve dezenfeksiyon sonrası analiz sonuçları uygun mu?
• Test ve dezenfeksiyon, test ve muayene planında bekleme noktası olarak yer alıyor mu?

Sık Yapılan Hatalar

• Hendeği kapatıp sonra test yapmaya çalışmak
• Hava boşaltmadan basınç çıkıp hatalı sonuç almak
• Ankraj blokları dayanım kazanmadan teste geçmek
• Kalibrasyonsuz manometre kullanmak
• Başarısız testi, nedeni bulunmadan tekrar edip kabul ettirmek
• Dezenfeksiyon sonrası analizsiz hattı devreye almak
• Klorlu suyu kontrolsüz şekilde dereye veya kanalizasyona boşaltmak

Sonuç

İçme suyu hattı basınç testi ve dezenfeksiyon, yer altındaki hattın hem sızdırmazlığını hem de su kalitesini güvence altına alan bekleme noktalarıdır. Şartnameye uygun test basıncı, doğru hazırlık, kayıt altına alınan sonuçlar ve analizle doğrulanan dezenfeksiyon, hattın yıllarca sorunsuz çalışmasını sağlar. STDA İnşaat, altyapı projelerinde saha kontrollerini ve test süreçlerini yürütür; ayrıntılar için hizmetlerimiz sayfasını ziyaret edebilirsiniz.