Planlama ve İş Kırılım Yapısı (WBS)
Proje, yönetilebilir iş paketlerine bölünür. Bütçe, iş programı, sorumluluk ve raporlama aynı kırılım üzerine kurulur; böylece her kalem tek bir yerde izlenir.
İnşaat Proje Yönetimi
Her işin temeli. Bir projeyi fikirden teslime kadar süre, maliyet, kalite ve risk dengesini koruyarak yönetiyoruz.
Neden Ayrı Bir Disiplin?
Bir inşaat projesinde tasarımcılar, yükleniciler, taşeronlar, tedarikçiler ve kamu kurumları aynı hedef için ama farklı önceliklerle çalışır. Proje yönetimi, bu tarafların tamamını tek bir plana bağlayan, kararları zamanında hazırlayan ve sapmaları büyümeden görünür kılan işlevdir.
Teknik ofis, satınalma, kalite ya da saha yönetimi tek başına iyi işleyebilir; ancak aralarındaki bağı kuran ve bütün resmi gören bir yönetim olmadan proje bütçesini ve takvimini kolayca kaybeder. Bu nedenle proje yönetimini diğer hizmetlerin içinde bir kalem olarak değil, hepsinin üzerine kurulduğu temel olarak ele alıyoruz.
Dört Temel Denge
Proje yönetiminin her gün izlediği ve birbirine karşı dengelediği alanlar. Birinden yapılan taviz diğerlerini doğrudan etkiler.
Süre
Gerçekçi bir iş programı, kritik yolun izlenmesi ve gecikmelerin nedenleriyle birlikte erken görülmesi.
Maliyet
Bütçenin kalem kalem izlenmesi, taahhütlerin ve tahmini nihai maliyetin her ay güncellenmesi.
Kalite
Doğru malzeme, planlı muayene ve kayıtlarla ilk seferde doğru imalat.
Risk ve Güvenlik
Teknik, mali ve takvim risklerinin önceden ele alınması; kazasız bir şantiye.
Projenin Yaşam Döngüsünde Proje Yönetimi
Fizibiliteden garanti döneminin sonuna kadar her aşamada neler yaptığımızı ve ilgili rehber yazılarımızı aşağıda bulabilirsiniz.
Proje yönetimi: baştan sona tek sorumluluk
-
01 Fizibilite ve bütçe
Yatırım kararı
-
02 Tasarım yönetimi
Projelerin onayı
-
03 İhale ve sözleşme
Sözleşme ve yer teslimi
-
04 Yapım yönetimi
İşin bitimi
-
05 Kalite, test ve kabul
Geçici kabul
-
06 Kapanış ve garanti dönemi
Kesin kabul
Aşamalarda Neler Yapıyoruz?
-
Fizibilite ve Bütçe
Yatırım kararından önce kapsam, bütçe ve takvim gerçekçi bir zemine oturtulur.
- İhtiyaç programı ve kapsamın netleştirilmesi
- Ön yatırım bütçesi ve nakit akışı
- Master iş programı ve ana kilometre taşları
- Proje organizasyonu ve karar mekanizması
-
Tasarım Yönetimi
Tasarım ekipleri koordine edilir; projeler maliyet, uygulanabilirlik ve süre açısından denetlenir.
- Tasarım programı ve müellif koordinasyonu
- Proje dokümanlarının incelenmesi
- Disiplinler arası süperpoze ve çakışma kontrolü
- Değer mühendisliği önerileri
Proje dokümanlarının incelenmesiSüperpoze çalışmasıDeğer mühendisliği
-
İhale ve Sözleşme
Doğru yüklenici, doğru kapsam ve dengeli bir sözleşmeyle seçilir.
- İhale paketi, teknik şartname ve metraj
- Ön yeterlilik ve istekli listesi
- Teklif değerlendirme ve müzakere
- Ana ve taşeron sözleşmelerinin hazırlanması
-
Yapım Yönetimi
Sahada iş programı, maliyet, kalite ve güvenlik tek elden izlenir; sapmalar erken görülür.
- Mobilizasyon ve şantiye organizasyonu
- İlerleme, hakediş ve maliyet kontrolü
- Raporlama, toplantılar ve karar kaydı
- İş değişiklikleri ve hak talepleri
Şantiye raporlamasıŞantiye toplantılarıHak talepleri yönetimi
-
Kalite, Test ve Kabul
Yapının tasarlandığı gibi yapıldığı ve çalıştığı kanıtlanarak teslim edilir.
- Malzeme onayı ve muayene planı
- Test ve devreye alma
- Geçici kabul ve eksik listesi
- Yapı kullanma izni süreci
-
Kapanış ve Garanti Dönemi
Hesaplar kapatılır, bilgi işletmeye devredilir, garanti dönemi takip edilir.
- Kesin hesap ve mukayeseli keşif
- As-built projeler ve bakım-işletme kılavuzları
- Garanti dönemi kusur takibi
- Kesin kabul ve proje arşivi
Erken Karar, Düşük Maliyet
Bir projede maliyeti ve kaliteyi belirleyen kararların büyük bölümü fizibilite ve tasarım aşamalarında verilir. Bu dönemde bir değişiklik birkaç çizim revizyonuna mal olurken, aynı değişiklik yapım aşamasında söküm, yeniden imalat ve gecikme anlamına gelir.
Bu nedenle proje yönetimine inşaat başladıktan sonra değil, yatırım kararıyla birlikte başlamak en yüksek faydayı sağlar.
Yöntemler ve Araçlar
Planlamadan maliyet kontrolüne, proje yönetiminin evrensel araçlarını inşaat projelerinin gerçeklerine uyarlayarak kullanıyoruz.
Kritik Yol ve Gantt Şeması
Faaliyetler, süreleri ve aralarındaki bağlarla planlanır. Bolluğu olmayan faaliyetler zinciri kritik yoldur; buradaki her gecikme bitiş tarihini doğrudan kaydırır.
Waterfall, Agile ve Hibrit Yaklaşım
İnşaatın fiziksel aşamaları doğası gereği sıralıdır (şelale). Tasarım geliştirme, dijital ve ERP çalışmaları gibi alanlarda ise kısa döngülerle ilerleyen çevik yöntemler daha etkilidir. Büyük projelerde ikisini birlikte kullanan hibrit bir yapı kuruyoruz.
S Eğrisi ile İlerleme Takibi
Planlanan ve gerçekleşen kümülatif ilerleme aynı grafikte izlenir. İki eğri arasındaki fark, gecikmeyi ya da öne geçmeyi bir bakışta gösterir; aynı yöntem nakit akışı için de kullanılır.
Kazanılmış Değer Analizi (EVM)
Planlanan değer (PV), kazanılan değer (EV) ve gerçekleşen maliyet (AC) birlikte değerlendirilir. Böylece hem takvim hem bütçe performansı tek bir dille ölçülür.
Takvim performansı: SPI = EV / PV
Maliyet performansı: CPI = EV / AC
1'in altındaki değer gecikmeye ya da bütçe aşımına işaret eder.
Risk Yönetimi
Riskler olasılık ve etkisine göre puanlanır, bir risk kaydında izlenir. Her risk için kaçınma, azaltma, aktarma (sigorta, sözleşme) veya kabul stratejisi ve bir sorumlu belirlenir.
Bütçe ve Maliyet Kontrolü
Bütçe kalemlere dağıtılır ve beklenmeyen durumlar için yedek ayrılır. Her ay taahhüt, gerçekleşen ve tahmini nihai maliyet güncellenerek sapma erken görülür.
Adam-Saat ve Kaynak Planlaması
Her imalatın miktarı, birim adam-saat değeriyle çarpılarak işçilik ihtiyacı bulunur. Sonuç haftalara dağıtılarak kaynak histogramı çıkarılır; ekip büyüklüğü, şantiye kapasitesi ve taşeron ihtiyacı buna göre planlanır.
Adam-saat = imalat miktarı × birim adam-saat
Ekip sayısı = toplam adam-saat ÷ (çalışma günü × günlük saat)
İşçilik Verimliliği
Sahada yapılan işin karşılığı olan (kazanılan) adam-saat ile fiilen harcanan adam-saat karşılaştırılır. Verimlilik düşüşü erken görülürse ekip düzeni, malzeme akışı veya iş sıralaması düzeltilir.
Verimlilik katsayısı = kazanılan adam-saat ÷ harcanan adam-saat
1'in altındaki değer, planlanandan daha fazla emek harcandığını gösterir.
Birim Fiyat Analizi
Bir imalatın bir biriminin maliyeti; malzeme, işçilik ve makine girdilerine ayrıştırılır, üzerine genel gider ve kâr eklenir. Sözleşmede fiyatı olmayan iş kalemleri ve iş değişiklikleri bu yöntemle fiyatlanır.
Birim fiyat = (malzeme + işçilik + makine) × (1 + genel gider ve kâr oranı)
Birim fiyat analizi nasıl yapılır?İş değişikliği ve mukayeseli keşif
Mukayese ve Teklif Karşılaştırma
Teklifler ya da alternatif çözümler ancak aynı kapsama getirildiğinde karşılaştırılabilir. Eksik kalemler, çekinceler ve kapsam farkları fiyatlandırılarak eşit tabanlı bir mukayese tablosu hazırlanır.
BOQ ve Metraj
Keşif özeti (BOQ), her imalatın pozunu, tanımını, birimini ve miktarını tek tabloda toplar. İhale, sözleşme, hakediş ve kesin hesabın ortak dili budur.
Terimler Sözlüğü
Tasarım yönetimi, kalite, planlama ve maliyet alanlarında sık kullanılan kavramların kısa tanımları.
Tasarım yönetimi terimleri12 terim
- Konsept proje
- Yapının kütle, işlev ve ana kararlarını gösteren ilk tasarım aşaması.
- Avan proje
- Konseptin ölçekli çizimlerle geliştirildiği, ana sistemlerin netleştiği ön proje.
- Uygulama projesi
- Yapımın dayanağı olan, bütün disiplinlerin ölçülü ve ayrıntılı çizimlerinden oluşan proje seti.
- Detay projesi
- Birleşim, kesit ve imalat ayrıntılarını büyük ölçekte gösteren çizimler.
- Shop drawing (imalat çizimi)
- Yüklenici veya imalatçının uygulama projesine dayanarak hazırladığı, onaya sunulan imalat ve montaj çizimi.
- As-built proje
- Yapının gerçekte nasıl inşa edildiğini gösteren, iş sonunda teslim edilen çizim seti.
- RFI (bilgi talebi)
- Projede belirsiz veya çelişkili bir konu için yükleniciden tasarımcıya gönderilen yazılı soru.
- Revizyon kontrolü
- Çizimlerin sürüm numarası, tarih ve değişiklik açıklamasıyla izlenmesi; sahada yalnız güncel sürümün kullanılması.
- Süperpoze ve çakışma kontrolü
- Farklı disiplin projelerinin üst üste getirilerek fiziksel çakışmaların tespit edilmesi.
- BIM
- Yapı bilgi modellemesi; geometriyi ve bilgiyi aynı üç boyutlu modelde birleştiren çalışma yöntemi.
- Tasarım dondurma
- Belirli bir aşamadan sonra tasarımda değişiklik yapılmaması kararı; maliyet ve takvimi korur.
- Transmittal
- Doküman ve çizimlerin hangi sürümle, kime ve ne amaçla gönderildiğini kayıt altına alan gönderim formu.
Kalite terimleri12 terim
- Kalite güvence (QA)
- Kalitenin sağlanması için gereken sistemin, prosedürlerin ve sorumlulukların kurulması.
- Kalite kontrol (QC)
- İmalatın ve malzemenin şartnameye uygunluğunun muayene ve testlerle doğrulanması.
- Muayene ve test planı (ITP)
- Hangi imalatın ne zaman, kim tarafından ve hangi kriterle kontrol edileceğini gösteren plan.
- Bekleme noktası (hold point)
- Kontrol yapılıp onaylanmadan bir sonraki aşamaya geçilemeyen kritik nokta.
- Tanıklık noktası (witness point)
- Kontrol ekibinin davet edildiği, katılmasa da işin devam edebildiği nokta.
- Uygunsuzluk raporu (NCR)
- Şartnameye veya projeye uymayan bir durumun kayıt altına alındığı ve çözümünün izlendiği rapor.
- Düzeltici ve önleyici faaliyet
- Bir hatanın kök nedenini ortadan kaldırmaya ve tekrarını önlemeye yönelik eylemler.
- Malzeme onayı
- Malzemenin teknik föy, sertifika ve numuneyle şartnameye uygunluğunun sahaya gelmeden onaylanması.
- Mock-up (numune uygulama)
- Cephe, ıslak hacim gibi tekrarlı imalatlarda kalite seviyesini belirlemek için yapılan örnek uygulama.
- Tolerans
- Bir ölçü veya değer için kabul edilebilir en büyük sapma aralığı.
- Eksik listesi (punch list)
- Kabul sırasında tespit edilen ve giderilmesi gereken eksik ve kusurların listesi.
- Kök neden analizi
- Bir sorunun görünen nedeninin ardındaki asıl nedeni bulmaya yönelik sistematik inceleme.
Planlama ve maliyet terimleri12 terim
- Temel plan (baseline)
- Onaylanan ilk iş programı ve bütçe; ilerleme ve sapmalar buna göre ölçülür.
- Kilometre taşı (milestone)
- Projede belirli bir aşamanın tamamlandığını gösteren, süresi olmayan önemli olay.
- Bolluk (float)
- Bir faaliyetin, projenin bitiş tarihini değiştirmeden gecikebileceği süre.
- Kritik yol
- Bolluğu olmayan ve projenin toplam süresini belirleyen faaliyetler zinciri.
- Adam-saat
- Bir kişinin bir saatlik çalışması; işçilik ihtiyacı ve verimlilik ölçümünün temel birimi.
- Verimlilik katsayısı
- Kazanılan adam-saatin harcanan adam-saate oranı.
- Poz
- Bir imalat kalemini tanımlayan ve keşif, hakediş gibi belgelerde kullanılan numara ve tanım.
- Birim fiyat analizi
- Bir imalat biriminin maliyetinin malzeme, işçilik, makine, genel gider ve kâr bileşenlerine ayrıştırılması.
- Genel gider
- Belirli bir imalata doğrudan bağlanamayan şantiye ve merkez giderleri.
- Yedek bütçe (contingency)
- Öngörülemeyen durumlar için bütçede ayrılan pay.
- Tahmini nihai maliyet (EAC)
- Gerçekleşen maliyet ile kalan işin tahmini maliyetinin toplamı.
- Mukayeseli keşif
- Sözleşme miktarları ile güncel veya gerçekleşen miktarların kalem kalem karşılaştırılması.
Proje Yönetimi Disiplinleri
Hizmetin türünden bağımsız olarak her projede birlikte yürüttüğümüz alanlar.
İş Sağlığı ve Güvenliği
Risk değerlendirmesi, şantiye yerleşimi ve güvenlik kültürüyle kazasız şantiye.
Değer Mühendisliği
İşlevden ve kaliteden ödün vermeden maliyeti düşüren alternatif çözümler.
Kalite Yönetimi
Kalite planı, malzeme onayı, test ve uygunsuzluk yönetimiyle ilk seferde doğru imalat.
Zaman Yönetimi
İş programı, kritik yol ve ilerleme takibiyle sapmaları erken görme.
Maliyet ve Bütçe Yönetimi
Metraj, BOQ, bütçe planlama, mukayese ve nakit akışı kontrolü.
Paydaş Yönetimi
İşveren, yüklenici, kamu kurumları ve hak sahipleri arasında şeffaf iletişim ve karar süreçleri.
Sözleşme ve Değişiklik Yönetimi
Kapsam, ödeme, değişiklik ve kabul süreçlerinin sözleşmeye dayalı yönetimi.
Risk Yönetimi
Teklif aşamasından teslime kadar teknik, mali ve takvim risklerinin önceden ele alınması.
Nasıl Çalışıyoruz?
Projenin ihtiyacına göre üç farklı modelde görev alıyoruz.
İşveren Adına Proje Yönetim Danışmanlığı
İşverenin teknik temsilcisi olarak tasarımdan kesin kabule kadar bütün süreci bağımsız biçimde yönetir, yüklenicileri koordine eder ve karar süreçlerini hazırlarız.
Yüklenici Tarafında Proje Yönetimi
İnşaat firmalarında proje koordinatörlüğü ve proje müdürlüğü; iş programı, maliyet, taşeron ve hakediş yönetimiyle projeyi bütçesinde ve süresinde tamamlama.
Belirli Aşamalarda Uzman Destek
İhale ve sözleşme hazırlığı, maliyet kontrolü, iş değişikliği ve hak talepleri, kesin hesap gibi kritik aşamalarda proje ekibinize katılan danışmanlık.
Düzenli Olarak Teslim Ettiklerimiz
Proje yönetiminin görünür çıktıları; işveren ve ekip her an aynı bilgiye bakar.
- Proje yönetim planı ve organizasyon şeması
- Master iş programı ve haftalık iş planları
- Bütçe, maliyet raporu ve nakit akışı tablosu
- Risk kaydı ve önlem planı
- Haftalık ve aylık ilerleme raporları
- Toplantı tutanakları ve aksiyon listesi
- İş değişikliği ve karar kayıtları
- Kabul, kesin hesap ve teslim dosyası
İnşaat Proje Yönetimi Yazıları
-
-
-
Projenizi Birlikte Yönetelim
Proje tipini, ölçeğini ve hangi aşamada olduğunuzu iletin; size uygun proje yönetimi modelini birlikte belirleyelim.