İskele Güvenliği ve İskele Kontrolü

İskeleler, şantiyelerde yüksekte çalışmanın en yaygın aracıdır ve aynı zamanda ciddi kazaların başlıca kaynaklarından biridir. Eksik korkuluk, sabitlenmemiş platform veya zayıf zemine kurulmuş bir ayak, düşme ya da çökme ile sonuçlanabilir. İskele güvenliği; doğru sistem seçiminden kurulum ve kullanım kurallarına, düzenli kontrolden söküme kadar uzanan bir süreçtir.

İskele Güvenliği Neden Kritik?

• Yüksekten düşme, inşaat sektöründe ölümlü kazaların önde gelen nedenleri arasındadır.
• İskelede çalışan kişiler kadar altından geçenler de düşen malzeme nedeniyle risk altındadır.
• İskele, rüzgâr, ek yük, sonradan sökülen bağlantılar ve zemin değişimleriyle zaman içinde zayıflayabilir.

Yapı işlerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile iskele standartları, kurulum ve kullanım için temel gereklilikleri tanımlar; projede geçerli güncel mevzuat ve standartlar İSG uzmanıyla birlikte kontrol edilmelidir. Genel çerçeve için şantiyede iş sağlığı ve güvenliği yazımıza bakabilirsiniz.

İskele Türleri

• Cephe iskeleleri: Cephe kaplama, sıva ve boya işlerinde kullanılan, modüler sistem iskeleler.
• Kalıp iskeleleri: Döşeme kalıplarını taşıyan iskeleler; ayrıntılar için kalıp ve iskele sistemleri rehberimize göz atabilirsiniz.
• Seyyar (tekerlekli) iskeleler: İç mekân işlerinde kısa süreli kullanım için.
• Asma iskeleler ve platformlar: Yüksek cephelerde çatıdan askıya alınan çalışma platformları.

Kurulumda Dikkat Edilecekler

1. Proje ve hesap: Yüksek, ağır yüklü veya standart dışı iskeleler için kurulum projesi ve statik hesap hazırlanır.
2. Zemin: İskele ayakları sağlam ve düz zemine, taban plakaları ve yük dağıtıcı altlıklar üzerine oturur.
3. Yetkin ekip: Kurulum ve söküm, bu konuda eğitimli ve deneyimli ekiplerce yapılır.
4. Bağlantılar: İskele, yapıya üretici talimatına uygun aralıklarla ankrajlanır; çaprazlar eksiksiz takılır.
5. Platformlar: Çalışma platformları tam genişlikte, sabitlenmiş ve boşluksuz olmalıdır.
6. Korkuluklar: Platform kenarlarında ara ve üst korkuluk ile topuk levhası bulunur.
7. Erişim: Güvenli merdiven veya merdiven kuleleri kullanılır; iskele çerçevelerine tırmanılmaz.
8. Düşen malzeme: Gerektiğinde file, koruyucu tente ve yaya güzergâhı koruması yapılır.

İskele Kontrolü ve Etiketleme

İskele, kullanıma açılmadan önce yetkin bir kişi tarafından kontrol edilir ve sonucu iskele üzerindeki etikete işlenir. Yaygın uygulama şöyledir:

Kontrol yalnızca kurulumdan sonra yapılmaz; düzenli aralıklarla, olumsuz hava koşullarından sonra ve iskelede herhangi bir değişiklik yapıldığında tekrarlanır. Kontrol listesinde zemin ve taban plakaları, dikmeler ve bağlantılar, ankrajlar, çaprazlar, platformlar, korkuluklar, erişim ve iskele üzerindeki yük durumu yer alır. Kontroller kayıt altına alınır ve test ve muayene planına işlenir.

Kullanım Kuralları

• İskele üzerinde izin verilen yük aşılmaz; malzeme yığılmaz.
• Ankrajlar ve korkuluklar yetkisiz kişilerce sökülmez; sökülmesi gerekirse önce sorumlu bilgilendirilir.
• Kuvvetli rüzgâr ve fırtınada iskelede çalışılmaz.
• Kişisel koruyucu donanım kullanılır; gereken yerlerde emniyet kemeri bağlanır.
• Taşeron ekiplerine iskele kullanım kuralları işe başlamadan önce anlatılır; bkz. taşeronlarla İSG koordinasyonu.

Sık Yapılan Hatalar

• Farklı sistemlere ait parçaları karıştırarak iskele kurmak
• Ankrajları cephe işleri sırasında söküp yeniden takmamak
• Eksik platform ve korkulukla "kısa süreliğine" çalışmak
• Etiketsiz veya kırmızı etiketli iskeleyi kullanmak
• İskele altındaki yaya ve araç trafiğini kontrol etmemek

Sonuç

İskele güvenliği, doğru kurulum, düzenli kontrol ve disiplinli kullanımın birleşimidir. Etiketleme sistemi ve kayıtlı kontroller, sahada herkesin iskelenin durumunu bir bakışta anlamasını sağlar. STDA İnşaat, projelerde İSG planlaması, saha denetimleri ve taşeron koordinasyonu süreçlerinin yönetiminde destek verir; ayrıntılar için hizmetlerimiz sayfasına göz atabilirsiniz.