Shop Drawing ve As-Built Proje Nedir?

Uygulama projeleri bir yapının ne olacağını tarif eder; ancak sahada bir imalatın nasıl yapılacağını her zaman yeterli ayrıntıda göstermez. Cephe panelinin bağlantı detayı, bir merdivenin çelik konstrüksiyonu ya da tesisat şaftındaki boruların yerleşimi, imalattan önce daha ayrıntılı çizimlerle netleştirilir. Bu çizimlere shop drawing (imalat çizimi) denir. İş tamamlandığında ise yapının gerçekte nasıl yapıldığını gösteren as-built projeler hazırlanır.

Shop Drawing Nedir?

Shop drawing, yüklenici veya imalatçı tarafından uygulama projesine dayanarak hazırlanan, imalatın ölçü, malzeme, bağlantı ve montaj ayrıntılarını gösteren çizimlerdir. Tasarımcının niyetini imalatçının diline çevirir. Tipik örnekler:

• Çelik yapı imalat ve montaj çizimleri
• Cephe ve doğrama sistemleri detayları
• Mekanik ve elektrik tesisatı koordineli yerleşim çizimleri
• Asansör, yürüyen merdiven ve özel ekipman yerleşimleri
• Prefabrik eleman ve kalıp çizimleri

Shop Drawing Onay Süreci

1. Hazırlık: Yüklenici, güncel uygulama projesi ve onaylı malzemeye göre çizimi hazırlar.
2. Koordinasyon: Çizim komşu disiplinlerle kontrol edilir; çakışmalar giderilir.
3. Sunum: Çizim, numaralandırılarak proje yönetimine ve tasarımcıya sunulur.
4. İnceleme: Tasarımcı, çizimin proje niyetine ve şartnameye uygunluğunu kontrol eder.
5. Onay: "Onaylandı", "notlarla onaylandı" veya "revize edip tekrar sunun" kodlarıyla geri döner.
6. Uygulama: Sahada yalnızca onaylı son revizyon kullanılır.

Shop drawing onayı, tasarım sorumluluğunu yükleniciye devretmez ve tasarımcının hatasını ortadan kaldırmaz; ancak imalatçının proje niyetini doğru anladığını gösterir. Tesisatta bu süreç disiplinler arası koordinasyon ile birlikte yürütülür. Ayrıntılar için mekanik ve elektrik tesisat koordinasyonu sayfamıza da bakabilirsiniz.

As-Built Proje Nedir?

As-built (yapıldığı gibi) proje, inşaat tamamlandığında yapının gerçek durumunu gösteren çizim setidir. Uygulama sırasında yapılan bütün değişiklikler, kot ve ölçü farkları, gömülü tesisatın gerçek güzergâhı ve kullanılan ekipmanın bilgileri bu projelere işlenir.

As-Built Neden Önemlidir?

• İşletme ve bakım: Duvar içindeki bir borunun ya da toprak altındaki bir hattın yerini bilmek, arıza ve tadilatlarda zaman ve maliyet kazandırır.
• Kesin hesap: Gerçekleşen miktarların doğrulanmasında temel dayanaklardan biridir.
• Yasal süreçler: Yapı kullanma izni ve sonraki tadilatlarda güncel çizim gerekir.
• Garanti ve sorumluluk: Sonradan ortaya çıkan bir sorunun kaynağının tespitini kolaylaştırır.

As-Built Hazırlığında Dikkat Edilecekler

As-built projeler iş sonunda hafızadan hazırlanırsa güvenilmez olur. Bu nedenle:

• Sahada her disiplin için bir "kırmızı kalem" (redline) seti tutulmalı ve değişiklikler anında işlenmeli
• Gömülü tesisat kapatılmadan önce ölçülmeli ve fotoğraflanmalı
• Onaylı shop drawing ve revizyonlar as-built setine kaynak olarak kullanılmalı
• Teslimden önce saha kontrolüyle doğrulanmalıdır

Sık Yapılan Hatalar

• Shop drawing onayı beklenmeden imalata başlamak
• Sahada eski revizyonlu çizimlerin kullanılmaya devam etmesi
• Onay notlarının imalatçıya iletilmemesi
• As-built çizimlerin iş bittikten aylar sonra hafızadan hazırlanması
• Gömülü tesisatın ölçülmeden ve fotoğraflanmadan kapatılması

Bu hataların çoğu, çizim takip listesi ve düzenli bir revizyon kontrolüyle önlenebilir.

Sonuç

Shop drawing imalatın doğru yapılmasını, as-built ise yapılanın doğru belgelenmesini sağlar. İkisi birlikte projenin tasarımdan işletmeye kesintisiz bir bilgi zinciriyle ilerlemesine imkân verir. STDA İnşaat, shop drawing inceleme ve as-built teslim süreçlerinde proje yönetimi hizmeti sunar.