ISO 9001 ile İnşaatta Kalite Güvence

Kalite kontrol bir imalatın doğru yapılıp yapılmadığını denetler; kalite güvence ise doğru yapılması için gereken sistemin kurulmasıdır. İnşaat projelerinde kalite güvence, kimin neyi nasıl yapacağını tanımlayan prosedürler, bu prosedürlerin uygulandığını gösteren kayıtlar ve sistemi düzenli olarak sorgulayan denetimlerden oluşur. ISO 9001 standardı, bu sistemin kurulması için yaygın kabul gören bir çerçeve sunar.

Kalite Güvence ile Kalite Kontrol Arasındaki Fark

• Kalite kontrol: Ürüne odaklanır. Donatı aralığını ölçmek, beton numunesini test etmek gibi doğrudan imalatı kontrol eden faaliyetlerdir.
• Kalite güvence: Sürece odaklanır. Kontrollerin kim tarafından, hangi sıklıkta ve hangi formla yapılacağını, sonuçların nasıl değerlendirileceğini tanımlar.

İkisi birbirini tamamlar: güvence sistemi olmadan yapılan kontroller dağınık kalır, kontrol yapılmayan bir güvence sistemi ise kâğıt üzerinde kalır. Genel çerçeveyi inşaatta kalite yönetimi yazımızda ele aldık.

ISO 9001 Neyi İster?

ISO 9001, belirli bir sektöre özgü teknik kurallar koymaz; bir kuruluşun kalite yönetim sistemini kurmasını, uygulamasını ve sürekli iyileştirmesini ister. Temel ilkeleri şunlardır:

1. Müşteri odaklılık: İşverenin gereksinimlerinin doğru anlaşılması ve karşılanması.
2. Süreç yaklaşımı: İşlerin tanımlı girdi, faaliyet ve çıktılardan oluşan süreçler olarak yönetilmesi.
3. Risk temelli düşünme: Kaliteyi tehdit eden risklerin önceden belirlenmesi.
4. Kanıta dayalı karar: Kararların ölçüm ve kayıtlara dayanması.
5. Sürekli iyileştirme: Denetim ve uygunsuzluklardan ders çıkarılması.

Projede Kalite Güvence Planı

Kuruluş düzeyindeki sistem, her proje için bir proje kalite planı ile somutlaştırılır. Bu planda:

• Projenin kalite hedefleri ve organizasyonu
• Uygulanacak prosedürler (doküman kontrolü, malzeme onayı, muayene, uygunsuzluk yönetimi)
• Test ve muayene planı ve kontrol formları
• Taşeronların kalite yükümlülükleri
• İç denetim takvimi

yer alır. Malzemelerin onay akışı ise malzeme onay süreci ile tanımlanır.

Kalite Güvence Prosedürleri

İnşaat projelerinde en sık kullanılan prosedürler şunlardır:

• Doküman kontrolü: Sahada yalnızca güncel ve onaylı projelerin kullanılması
• Satınalma ve tedarikçi değerlendirme: Tedarikçilerin kalite performansına göre seçilmesi
• Muayene ve test: İmalatların planlı biçimde kontrol edilmesi
• Uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet: Hataların kaydedilmesi, kök nedenin bulunması ve tekrarının önlenmesi
• Kayıtların kontrolü: Kalite kayıtlarının arşivlenmesi ve teslim dosyasına hazırlanması

İç Denetim ve Sürekli İyileştirme

Kalite güvence sisteminin işleyip işlemediği iç denetimlerle sınanır. Denetimde prosedürlerin uygulanıp uygulanmadığı, kayıtların eksiksiz olup olmadığı ve uygunsuzlukların kapatılıp kapatılmadığı incelenir. Bulgular yönetimin gözden geçirme toplantısında değerlendirilir ve iyileştirme kararları alınır.

Sık Yapılan Hatalar

• Sistemi yalnızca belge sahibi olmak için kurmak ve sahada uygulamamak
• Prosedürleri sahanın gerçek işleyişinden kopuk yazmak
• Taşeronları kalite sisteminin dışında bırakmak
• Uygunsuzlukları kaydedip kök nedenini araştırmamak

Taşeronların Sisteme Dahil Edilmesi

Sahadaki imalatın büyük bölümünü taşeronlar yaptığı için kalite güvence sistemi onları da kapsamalıdır. Taşeron sözleşmelerine kalite yükümlülükleri yazılmalı, taşeronların kendi kontrol formlarını doldurması istenmeli ve performansları düzenli olarak değerlendirilmelidir. Böylece kalite yalnızca ana yüklenicinin kontrol ekibine bırakılmaz, işi yapan her ekibin sorumluluğu haline gelir.

Sonuç

Kalite güvence, kalitenin tesadüfe değil sisteme dayanmasını sağlar. ISO 9001 çerçevesinde kurulan ve sahada gerçekten uygulanan bir sistem, hataları azaltır ve teslimde güvenilir bir kalite dosyası oluşturur. STDA İnşaat, proje kalite planlarının hazırlanması ve kalite yönetiminde danışmanlık hizmeti sunar.