Riskli Yapı Tespiti Süreci

Kentsel dönüşüm sürecinin ilk resmi adımı, binanın riskli olup olmadığının belirlenmesidir. Riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlarca yapılır. Tespitin sonucu; yıkım, yeniden yapım, kira yardımı ve kredi desteği gibi haklara erişimi belirler. Bu nedenle sürecin adımlarını ve maliklerin haklarını baştan bilmek, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları azaltır.

Riskli Yapı Tespiti Kim Tarafından İstenebilir?

• Binanın maliklerinden biri veya kanuni temsilcisi, tek başına başvurabilir; tüm maliklerin onayı gerekmez.
• Bakanlık ve ilgili idareler de gerekli gördükleri yapılar için tespit yaptırabilir.

Başvuru, Bakanlıkça lisans verilmiş kuruluşlara veya yetkilendirilmiş idarelere yapılır. Lisanslı kuruluşların güncel listesi Bakanlık kaynaklarından kontrol edilmelidir.

Riskli Yapı Tespiti Adım Adım

1. Belgelerin hazırlanması: Tapu bilgileri, kimlik bilgileri ve varsa binanın mimari ve statik projeleri toplanır.
2. Lisanslı kuruluşla sözleşme: Kuruluş seçilir; inceleme kapsamı ve ücreti netleştirilir.
3. Yerinde inceleme: Binanın taşıyıcı sistemi ölçülür, kolon ve perdelerden karot numuneleri alınır, donatı tespiti yapılır ve zemin bilgisi derlenir.
4. Değerlendirme ve rapor: Veriler, riskli yapıların tespitine ilişkin esaslara göre değerlendirilir ve rapor hazırlanır.
5. Rapor onayı: Rapor, Bakanlığın ilgili birimince incelenir; uygun bulunursa onaylanır.
6. Tebligat: Sonuç, tapu müdürlüğü aracılığıyla maliklere bildirilir ve tapu kaydına riskli yapı şerhi işlenir.
7. İtiraz: Malikler, rapora tebliğden itibaren kanunda belirtilen süre içinde itiraz edebilir; itirazlar teknik heyetlerce incelenir.
8. Sonraki adımlar: Kesinleşen raporun ardından yıkım için süre verilir; malikler yeniden yapım veya güçlendirme için karar alır.

Sürecin bütününü kentsel dönüşüm süreci yazımızda adım adım anlatıyoruz.

Riskli Yapı Tespiti ile Performans Değerlendirmesi Farkı

Riskli yapı tespiti, binanın kanun kapsamında riskli olup olmadığını belirlemeye yöneliktir ve sonucu "riskli" veya "riskli değil" şeklindedir. Mevcut binaların deprem performans değerlendirmesi ise Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'ne göre yapılan, güçlendirme tasarımına esas olacak daha kapsamlı bir mühendislik çalışmasıdır. Güçlendirme düşünülen binalarda ikinci çalışma gerekir; ayrıntılar için deprem performans değerlendirmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Maliklerin Dikkat Etmesi Gerekenler

• Kuruluşun lisansının geçerli olduğunu doğrulayın.
• Yerinde incelemede karot alınan noktaların onarılmasını ve sonuçların tutanağa geçmesini isteyin.
• Raporun bir örneğini alın; tebliğ tarihini ve itiraz süresini takip edin.
• Kira yardımı, kredi desteği ve diğer haklar için güncel mevzuatı ve idarenin duyurularını kontrol edin.
• Yeniden yapım sürecinde müteahhitle yapılacak sözleşmenin şartlarını dikkatle değerlendirin; bkz. kat karşılığı inşaat riskleri.

Sık Yapılan Hatalar

• Lisansı doğrulanmamış kişi veya kuruluşlarla çalışmak
• Tebligatı takip etmeyip itiraz süresini kaçırmak
• Rapor sonucunu kat malikleriyle paylaşmadan karar almaya çalışmak
• Riskli yapı raporunu güçlendirme projesi yerine koymak
• Yıkım ve tahliye sürelerini hesaba katmadan kira ve taşınma planı yapmak

Sonuç

Riskli yapı tespiti, kentsel dönüşümün hukuki ve teknik temelidir. Lisanslı bir kuruluşla yapılan titiz bir inceleme, zamanında takip edilen tebligat ve itiraz süreleri, maliklerin haklarını korur ve sonraki adımların sağlıklı ilerlemesini sağlar. STDA İnşaat, kentsel dönüşüm projelerinde maliklere teknik danışmanlık, proje koordinasyonu ve yapım kontrolü hizmeti verir; ayrıntılar için hizmetlerimiz sayfasını ziyaret edebilirsiniz.