Temel Sistemleri ve Su Yalıtımı

Temel, üstyapıdan gelen yükleri zemine aktaran sistemdir. Hangi temel sisteminin seçileceği zemin etüdü sonuçlarına, yapının yüklerine ve yeraltı suyu durumuna göre belirlenir. Bodrum su yalıtımı ise temelle aynı aşamada yapılması gereken ve sonradan onarımı çok pahalı olan bir imalattır. Bu rehberde temel sistemlerini ve bodrum su yalıtımını birlikte ele alıyoruz.

Ölçü birimleri

Beton m³ · Donatı ton · Yalıtım m² · Kazık m

Temel dayanaklar

Zemin etüdü · TBDY 2018 · TS 500 · TS EN 13969

Kritik kontrol

Yalıtım bindirmeleri ve döküm öncesi koruma

Ana maliyet kalemleri

Radye betonu ve donatısı, kazık, membran, drenaj

Tanım ve Kapsam

Temel imalatı; grobeton, temel altı yalıtımı, temel donatısı, kalıbı ve betonundan oluşur. Kazıklı temellerde kazık imalatı ve kazık başlıkları da bu kapsama girer. Su yalıtımı ise temel altı, bodrum perdeleri, soğuk derzler ve geçişlerde suyun yapıya girmesini engelleyen sistemdir.

Temel imalatı kazı ve iksa tamamlandıktan sonra başlar ve betonarme karkas imalatına zemin hazırlar. Bodrum perdelerinin dış yalıtımı, iksa ile perde arasındaki boşluk kapanmadan yapılmalıdır.

Projelendirme Esasları

• Zemin parametreleri: Taşıma gücü, oturma, sıvılaşma riski ve yeraltı suyu seviyesi temel tipini belirler; bkz. zemin etüdü.
• Yükler ve deprem: Üstyapı yükleri ve deprem etkileri TBDY 2018'e göre temele aktarılır; temel tasarımı yönetmeliğin temel ve zemin hükümlerine göre yapılır.
• Su etkisi: Yeraltı suyu sürekli mi, mevsimsel mi, yoksa yalnızca yüzey suyu mu, yalıtım sisteminin seçimini belirler. Sürekli su basıncında yapının yüzmeye (kaldırma) karşı kontrolü de gerekir.
• Yalıtım sınıfı: Bodrumun kullanımı (otopark, depo, yaşam alanı, teknik hacim) ne kadar kuru olması gerektiğini, dolayısıyla yalıtım düzeyini belirler.
• Detay sürekliliği: Temel altı yalıtımı ile perde yalıtımı arasında kesintisiz birleşim tasarlanır.

Proje Detayları

• Radye-perde birleşimi: Yalıtımın köşeden perdeye dönüşü, takviye şeritleri ve koruma.
• Soğuk derzler: Radye-perde ve perde-perde döküm derzlerinde su tutucu bant veya şişen bant.
• Geçişler: Boru, kablo ve kazık başı geçişlerinde özel manşon ve sızdırmazlık detayları.
• Kazık başları: Kazık başı kırımı sonrası yalıtımın kazık çevresinde tamamlanması.
• Perde üst bitişi: Yalıtımın zemin seviyesinin üzerine taşınması ve mekanik tespiti.
• Drenaj: Perde dibinde drenaj borusu, filtre malzemesi ve tahliye noktası.
• Asansör çukurları ve ölü noktalar: Kot farkı olan bölgelerde yalıtım sürekliliği.

Sistemler

Temel Sistemleri

• Radye temel: Tüm yapı alanını kaplayan betonarme plak; orta ve yüksek katlı yapılarda yaygındır.
• Kazıklı temel ve kazıklı radye: Taşıma gücü yetersiz zeminlerde yükleri derindeki sağlam tabakalara aktarır.
• Sürekli ve tekil temeller: Hafif yapılarda ve iyi zeminlerde ekonomik çözüm sunar.
• Zemin iyileştirme ile birlikte temeller: Jet grout, taş kolon veya enjeksiyonla zemin güçlendirilip yüzeysel temel yapılabilir.

Su Yalıtımı Sistemleri

• Polimer bitümlü membranlar: Sıcak uygulamalı, çoğunlukla iki kat uygulanan örtüler; en yaygın çözümdür.
• Sentetik membranlar (PVC, TPO, HDPE): Yüksek su basıncı ve kimyasal etkide tercih edilir; bazıları betona yapışan (ön uygulamalı) tiptedir.
• Sürme ve sıvı uygulamalı yalıtımlar: Çimento esaslı veya poliüretan sistemler; detaylarda ve sınırlı alanlarda.
• Su geçirimsiz beton (beyaz tank): Beton tasarımı, derz detayları ve çatlak kontrolüyle yapının kendisinin su geçirimsiz olması.
• Bentonit esaslı sistemler: Su ile temasında şişerek boşlukları kapatan levha ve şeritler.

Malzeme Çeşitleri ve Sınıfları

• Polimer bitümlü örtüler: Plastomer (APP) veya elastomer (SBS) esaslı; soğukta bükülme sınıfı (ör. −5, −10, −20 °C), taşıyıcı tipi (polyester keçe, cam tülü) ve kalınlıkla tanımlanır. Temel yalıtımında polyester keçe taşıyıcılı örtüler yaygındır.
• Koruma ve drenaj levhaları: Kabarcıklı HDPE drenaj levhaları, geotekstil keçe ve koruma betonu yalıtımı mekanik hasardan korur.
• Su tutucu bantlar: PVC esaslı bantlar veya bentonit/hidrofilik şişen bantlar.
• Temel betonu: Çevresel etki sınıfına (özellikle sülfat ve klorür etkisi) uygun sınıf ve su/çimento oranı.

Bodrum yalıtımında kullanılan bitümlü levhalar için TS EN 13969 standardı esas alınır.

Karşılaştırma Tabloları

Temel tipi	Uygun zemin	Yük kapasitesi	Maliyet	Not
Tekil / sürekli	İyi zemin	Düşük-orta	Düşük	Az katlı yapılar
Radye	Orta-iyi zemin	Orta-yüksek	Orta	Farklı oturmaları azaltır
Kazıklı radye	Zayıf zemin	Yüksek	Yüksek	Derin sağlam tabaka gerekir

Yalıtım sistemi	Su basıncına dayanım	Uygulama	Detay hassasiyeti	Not
Polimer bitümlü membran	Orta-yüksek	Sıcak, iki kat	Orta	En yaygın
PVC / TPO membran	Yüksek	Sıcak hava kaynağı	Yüksek	Uzman ekip
Ön uygulamalı HDPE	Yüksek	Döküm öncesi serilir	Orta	Betona yapışır
Sürme sistemler	Düşük-orta	Kolay	Düşük	Detay ve küçük alanlar
Su geçirimsiz beton	Yüksek	Beton imalatıyla	Çok yüksek (derzler)	Tasarım ve kür kritik

Uygulama Adımları

1. TabanTaban kabulü ve grobeton
2. Temel altı yalıtımAstar, membran, bindirme kontrolü
3. KorumaKoruma betonu veya levhası
4. Donatı ve kalıpRadye donatısı, filizler, su tutucu bant
5. Radye dökümüSürekli döküm, vibrasyon, kür
6. Perde imalatıPerde betonu ve derz detayları
7. Perde yalıtımıMembran, koruma ve drenaj levhası
8. Drenaj ve dolguDrenaj borusu, filtre, kontrollü dolgu

1. Kazı tabanı kabul edilir, grobeton dökülür ve yüzey yalıtıma uygun hale getirilir.
2. Temel altı yalıtımı astar ve membranla, bindirme boylarına uyularak uygulanır; köşe ve dönüş bölgeleri takviye edilir.
3. Yalıtım, donatı imalatı sırasında zarar görmemesi için koruma betonu veya levhasıyla örtülür.
4. Radye donatısı, filizler, su tutucu bantlar ve geçiş manşonları yerleştirilir; kontrol sonrası radye dökümü yapılır.
5. Perdeler dökülür; perde dış yüzeyine membran, koruma ve drenaj levhası uygulanır.
6. Perde dibinde drenaj borusu döşenir; geri dolgu tabakalar halinde ve yalıtıma zarar vermeden yapılır.

Kontrol Noktaları ve Test Planı

Aşama	Kontrol	Kayıt
Grobeton	Kot, düzlem, temizlik ve kuruluk	Kontrol formu
Membran	Bindirme boyları, yapışma, köşe takviyeleri, hasar	Yalıtım kontrol tutanağı
Geçişler	Manşon ve sızdırmazlık detayları	Fotoğraflı kayıt
Donatı ve döküm	Donatı kontrolü, beton sınıfı, numune, kür	Döküm tutanağı
Kazıklar	Kazık deneyleri, kazık başı kırım kotu	Deney raporu
Drenaj	Boru eğimi, filtre malzemesi, tahliye bağlantısı	Kontrol formu

Yalıtım, kapanmadan önce fotoğraflı olarak kayıt altına alınmalıdır; sonradan erişilemeyen bir imalat olduğu için bu kayıtlar kalite yönetimi açısından önemlidir.

Metraj ve Ölçüm Kuralları

• Temel betonu ve donatısı: Betonarme kurallarına göre m³ ve ton olarak ölçülür.
• Su yalıtımı: Uygulanan yüzey alanı üzerinden m² olarak; bindirmeler genellikle birim fiyata dahildir. Köşe takviyeleri, koruma ve drenaj levhaları ayrı kalemler olarak tanımlanmalıdır.
• Su tutucu bant: Metre olarak.
• Kazıklar: Çap ve sınıfa göre metre olarak; boş delgi boyu, donatı ve deneyler ayrıca.
• Drenaj: Boru metre, filtre malzemesi m³ olarak.

Birim Fiyat Analizi ve Fiyat Mertebeleri

Birim Fiyat Aralıkları (USD, KDV Hariç)

Aralıklar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Eylül 2026 inşaat birim fiyat listesindeki (yayım: 3 Eylül 2026) değerlerin, yayım tarihinden bir ay önceki TCMB döviz satış kuruyla (3 Ağustos 2026: 1 USD = 47,5352 TL) dolara çevrilmesi ve %20–%50 eklenmesiyle hesaplanmıştır. Bakanlık birim fiyatlarına KDV ile yüklenici genel gideri ve kârı dahil değildir.

Poz	Kalem	Bakanlık (Eylül 2026)	USD karşılığı	Piyasa aralığı (+%20–50)
15.255.1006	3 mm elastomer esaslı (−20 °C), polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtü ile iki kat su yalıtımı	1.249,74 TL/m²	≈ 26 USD/m²	32–39 USD/m² + KDV
15.150.1006	C30/37 hazır beton, pompayla dökülmesi	4.330,10 TL/m³	≈ 91 USD/m³	110–137 USD/m³ + KDV
15.160.1003	Ø8–Ø12 nervürlü donatı (malzeme dahil)	54.252,44 TL/ton	≈ 1.141 USD/ton	1.370–1.710 USD/ton + KDV
15.140.1005	Ø80 cm fore kazık (C20/25, 0–18 m)	5.602,69 TL/m	≈ 118 USD/m	141–177 USD/m + KDV

Fiyatlar bilgi amaçlı, yaklaşık aralıklardır ve piyasa şartlarına göre değişebilir. Gerçek fiyatı; genel giderler, konaklama ve ulaşım masrafları, teknik personel giderleri ve kâr beklentisi, teknik kadro gereksinimi, ödeme şartları ve vade, işin niteliği, fiyat farkı uygulanıp uygulanmayacağı, nakliye mesafesi, alım miktarı, detay yoğunluğu ve bitüm, çelik, çimento gibi emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar etkileyebilir. Keşif ve teklif hazırlarken güncel tedarikçi ve taşeron teklifleri esas alınmalıdır.

İşçilik Verimlilikleri

İmalat	Tipik verimlilik	Not
Polimer bitümlü membran, iki kat (yatay)	0,20–0,35 adam-saat/m²	Geniş ve düz yüzeylerde alt sınır
Polimer bitümlü membran, iki kat (perde)	0,30–0,50 adam-saat/m²	Detay ve iskele durumuna bağlı
Drenaj levhası ve koruma	0,05–0,12 adam-saat/m²
Radye betonu dökümü (pompalı)	0,2–0,4 adam-saat/m³	Büyük hacimli sürekli dökümlerde alt sınır

İşçilik verimliliği; imalat şartlarına (detay ve geçiş yoğunluğu, yüzey düzgünlüğü), çalışma ortamına (hava ve nem koşulları, kazı içi erişim, yeraltı suyu), malzemenin zamanında ve eksiksiz sahada bulunmasına, ekibin deneyimine ve iş organizasyonuna göre önemli ölçüde değişir. Değerler planlama için yol gösterici aralıklardır.

Yaygın Marka Listesi

Aşağıdaki liste, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ürün ve markaları bilgilendirme amacıyla, alfabetik ve tavsiye niteliği taşımadan verir. Projede kullanılacak ürünler onaylı marka listesi ve malzeme onay süreci ile belirlenir.

• Bitümlü membran ve yalıtım sistemleri: Bitumat, Kalekim, Mapei, Master Builders Solutions, Sika
• Drenaj levhaları ve geotekstiller: Yalıtım sistem üreticilerinin kendi ürünleri ve yerli üreticiler
• Hazır beton ve çimento: Akçansa, Batıçim, Çimsa, Limak, Nuh, OYAK

Teknik Şartname

• Temel sistemi, beton sınıfı ve çevresel etki sınıfı; radye döküm planı
• Yalıtım sistemi: membran tipi, kat sayısı, kalınlık, taşıyıcı ve soğukta bükülme sınıfı
• Bindirme boyları, köşe takviyeleri, geçiş ve derz detayları
• Koruma ve drenaj levhası, drenaj borusu ve filtre malzemesi
• Uygulama koşulları (yüzey kuruluğu, hava sıcaklığı) ve kontrol yöntemi
• Garanti süresi ve sorumluluklar
• Metraj ve ödeme esasları

Sık Yapılan Hatalar

• Yalıtımı "beton sonrası" işi olarak ertelemek veya iksa ile perde arasında yer bırakmamak
• Geçişleri ve kazık başlarını detaysız bırakmak
• Donatı işleri sırasında korumasız kalan membranı delmek
• Soğuk derzlerde su tutucu bantı unutmak
• Perde yalıtımını zemin seviyesinin altında bitirmek
• Drenajı yapmamak veya tahliye noktasına bağlamamak

Sık Sorulan Sorular

Bodrum Su Yalıtımı Neden Dıştan Yapılmalıdır?

Su basıncı yalıtımı yapıya doğru bastırdığında dıştan yalıtım betonla birlikte çalışır ve betonu da sudan korur. İçten yapılan yalıtım ise su basıncıyla betondan ayrılma eğilimindedir ve betonu korumaz.

Radye Temel mi, Kazıklı Temel mi?

Zemin taşıma gücü, oturma hesapları ve yükler belirler. Zayıf zeminlerde ve yüksek yüklerde kazıklı radye, iyi zeminlerde radye temel tercih edilir. Kararı statik ve geoteknik proje verir.

Membran Kaç Kat Uygulanmalıdır?

Su basıncına ve proje şartnamesine bağlıdır. Temel ve perde yalıtımında polimer bitümlü örtülerin iki kat uygulanması yaygındır.

Yalıtım Hasarı Sonradan Nasıl Tespit Edilir?

Bodrumda nem ve sızıntı görüldüğünde kaynağı bulmak zordur; su yalıtımın içinde yol alabilir. Bu nedenle uygulama sırasındaki kontrol ve fotoğraflı kayıt, sonradan yapılacak onarımdan çok daha ucuzdur.

İlgili Yazılar ve Hizmetler

• Zemin etüdü neden projenin başında?
• İnşaatta test ve muayene planı
• Kesin kabul ve garanti dönemi
• Teknik şartname nasıl hazırlanır?

STDA İnşaat, temel ve yalıtım imalatlarında proje kontrolü, saha denetimi ve hakediş yönetimiyle yapının en kritik aşamasını güvence altına alır. Ayrıntılar için proje yönetimi ve hizmetlerimiz sayfalarına göz atabilirsiniz.